ذینفع، شخص حقیقی یا حقوقی است که نامش در بیمهنامه ذکر شده و حق دریافت تمام یا بخشی از منافع، غرامت یا سرمایه بیمه را در صورت وقوع شرایط پیشبینی شده در قرارداد بیمه دارد. در بسیاری از بیمهنامهها، ذینفع همان بیمهگزار یا بیمهشده است، اما در برخی رشتههای بیمه، بهویژه بیمههای عمر و سرمایهگذاری، امکان تعیین شخص یا اشخاص دیگری به عنوان ذینفع وجود دارد.
تعیین ذینفع باعث میشود شرکت بیمه در زمان تحقق تعهدات خود، بداند پرداخت خسارت یا سرمایه بیمه باید به چه شخصی انجام شود. این موضوع از بروز اختلاف میان وراث، شرکا یا سایر افراد مدعی جلوگیری کرده و روند پرداخت را شفافتر میکند.
در بیمههای اشخاص، بهویژه بیمه عمر، بیمهگزار معمولاً میتواند هنگام خرید بیمهنامه یا در طول اعتبار آن، یک یا چند نفر را به عنوان ذینفع تعیین کند. همچنین امکان مشخص کردن سهم هر ذینفع از سرمایه بیمه وجود دارد. در بسیاری از بیمهنامهها، بیمهگزار میتواند با رعایت شرایط قرارداد، ذینفع یا سهم او را تغییر دهد.
در بیمههای اموال و مسئولیت، مفهوم ذینفع معمولاً با نفع بیمهای ارتباط دارد. برای مثال، مالک مال، مرتهن، بانک تأمینکننده تسهیلات یا هر شخصی که از حفظ مال منفعت قانونی داشته باشد، ممکن است به عنوان ذینفع در بیمهنامه معرفی شود. در چنین مواردی، شرکت بیمه خسارت را مطابق مفاد قرارداد و حقوق قانونی اشخاص ذینفع پرداخت میکند.
در زمان صدور یا اصلاح بیمهنامه، لازم است مشخصات ذینفع، حدود حقوق او و شرایط تغییر یا حذف وی مطابق مقررات و مفاد قرارداد به طور شفاف ثبت شود.