قاعده نسبی یکی از قواعد مهم در بیمههای اموال است که زمانی اعمال میشود که سرمایه بیمه کمتر از ارزش واقعی مورد بیمه در زمان وقوع خسارت باشد. در این وضعیت، بیمهگر خسارت را به همان نسبتی جبران میکند که مبلغ بیمه به ارزش واقعی مال دارد و مسئول جبران تمام خسارت نخواهد بود.
هدف این قاعده، جلوگیری از کمبیمهگی و برقراری تناسب میان حق بیمه پرداختی و میزان تعهد بیمهگر است. اگر بیمهگزار با اعلام سرمایهای کمتر از ارزش واقعی، حق بیمه کمتری پرداخت کند، نمیتواند در زمان خسارت انتظار دریافت غرامت کامل داشته باشد.
برای مثال، اگر ارزش واقعی مالی ۱۰ میلیارد ریال باشد اما به مبلغ ۵ میلیارد ریال بیمه شود، تنها ۵۰ درصد ارزش آن تحت پوشش قرار گرفته است. در نتیجه، در خسارت جزئی نیز بیمهگر معمولاً فقط ۵۰ درصد خسارت قابل جبران را پرداخت میکند، مگر آنکه در شرایط بیمهنامه خلاف آن مقرر شده باشد.