ابطال بیمهنامه، بیاعتبار شدن قرارداد بیمه درمواردی است که قانون یا شرایط بیمهنامه آن را پیشبینی کرده است. بدین معنا که قرارداد بیمه دیگر قابل استناد نیست و طرفین (بیمهگر و بیمهگزار) نمیتوانند حقوق و تعهدات خود را بر اساس آن مطالبه یا اجرا کنند.
بر اساس قانون بیمه، در مواردی مانند اظهار خلاف واقع یا کتمان عمدی مطالب مؤثر در ارزیابی ریسک از سوی بیمهگزار، بیمهگر ممکن است در حدود شرایط مقرر، حق ابطال قرارداد را داشته باشد. همچنین در برخی موارد، قانون یا مفاد بیمهنامه میتواند این حق را برای یکی از طرفین پیشبینی کند.
آثار ابطال به علت و مبنای آن بستگی دارد. نحوه بازپرداخت حق بیمه، تعهدات بیمهگر، وضعیت خسارتهای واقعشده و حقوق اشخاص ثالث نیز بر اساس علت ابطال تعیین میشود.
ابطال با فسخ بیمهنامه تفاوت دارد؛ زیرا فسخ قرارداد را نسبت به آینده خاتمه میدهد، اما ابطال ممکن است قرارداد را از ابتدا بیاثر کند.