اگر یکشبه تگرگ بزند، یا سرمازدگی چند ساعتِ آخر فصل همهچیز را نابود کند، چه چیزی میتواند جلوی تبدیل شدنِ ماهها زحمت به یک ضرر سنگین را بگیرد؟ واقعیت این است که در کشاورزی همیشه بخشی از ماجرا دستِ طبیعت است؛ اما بخش مهمترش دست شماست: اینکه قبل از حادثه، برای چنین رخدادهایی برنامه داشته باشید. بیمه کشاورزی دقیقا برای همین ساخته شده؛ تا وقتی سیل، خشکسالی، آفت یا بیماری سراغ محصول یا دام میآید، پشتوانهای داشته باشید که فشار اقتصادی را کمتر کند و مسیر تولید را متوقف نکند. در این مقاله توضیح میدهیم بیمه کشاورزی چه پوششهایی دارد، چه شرایطی لازم است، ثبتنام و استعلام آنلاین چگونه انجام میشود و پیگیری خسارت و واریز غرامت معمولا چه مسیری دارد.
بیمه کشاورزی چیست و چه چیزهایی را پوشش میدهد؟
بیمه کشاورزی یک پوشش حمایتی است که برای جبران خسارتهای ناشی از خطرات طبیعی و غیرقابل پیشبینی طراحی شده تا ریسک مالی کشاورز و دامدار را کاهش دهد و از توقف تولید بعد از حادثه جلوگیری کند. البته این بیمه فقط مخصوص محصولات زراعی و باغی نیست. در سالهای اخیر دام و طیور، زنبورعسل، کرم ابریشم، آبزیان پرورشی و حتی برخی طرحهای مرتبط با جنگلداری، مرتعداری و آبخیزداری هم میتوانند تحت پوشش بیمه کشاورزی قرار بگیرند.
مهمترین خطراتی که معمولا در پوشش بیمه کشاورزی دیده میشوند شامل سیل، خشکسالی، تگرگ، طوفان، زلزله، صاعقه، سرمازدگی و یخبندان، آتشسوزی، آفات و امراض نباتی عمومی و قرنطینهای و همچنین امراض حیوانی است؛ یعنی خسارتهایی که کنترل کامل آنها از اختیار بهرهبردار خارج است.
با این حال همه محصولات و فعالیتها الزاما بیمهپذیر نیستند و ملاک اصلی، قرار داشتن محصول یا فعالیت در فهرست موارد مجاز و تعرفههای تعیینشده است. بنابراین قبل از اقدام، باید مطمئن شوید موضوع بیمه شما در لیست پوششهای قابل پذیرش قرار دارد و قرارداد هم در بازه زمانی اعلامشده بسته میشود.
صندوق بیمه کشاورزی چیست و چه نقشی در حمایت از کشاورزان دارد؟
صندوق بیمه کشاورزی نهادی حمایتی است که با هدف پشتیبانی مالی از کشاورزان و جبران بخشی از خسارتهای ناشی از حوادث طبیعی شکل گرفته تا وقتی بحرانهایی مثل سیل، خشکسالی یا آفات رخ میدهد، فشار اقتصادی روی تولیدکننده کمتر شود و امکان ادامه فعالیت فراهم بماند.
فعالیت این صندوق از سال ۱۳۵۸ آغاز شد و در ادامه، دامنه خدمات آن توسعه پیدا کرد؛ بهطوریکه از سال ۱۳۸۷ برخی پوششهای جدید مثل بیمه ابنیه و ابزارآلات کشاورزی هم به خدمات آن اضافه شد و به همین دلیل گاهی از «یمه صندوق کشاورزی هم برای اشاره به بیمه کشاورزی استفاده میشود.
وبسایت رسمی صندوق، مرجع اطلاعرسانی و دسترسی به اطلاعات کاربردی است؛ از جمله معرفی شعب و مسیرهای ارتباطی، معرفی شرکتها و ساختارهای مرتبط با بیمه کشاورزی، و انتشار اخبار و اطلاعیههایی که برای زمانبندیها، شرایط بیمهنامهها و پیگیری خدمات به کشاورزان کمک میکند.
شرایط و مدارک لازم برای خرید بیمه کشاورزی
برای خرید بیمه کشاورزی، اول باید مطمئن شوید محصول یا فعالیت شما بیمهپذیر است؛ یعنی در فهرست موارد قابلقبول بیمه قرار میگیرد. شرط مهم بعدی این است که اطلاعات و مشخصات بهرهبرداری (مثل نوع محصول/فعالیت و مشخصات زمین یا واحد تولیدی) شفاف باشد تا امکان صدور بیمهنامه وجود داشته باشد. همچنین معمولا لازم است مدارک مربوط به مالکیت یا حق بهرهبرداری ارائه شود تا ارتباط شما با موضوع بیمه قابل احراز باشد.
مدارک لازم برای خرید بیمه کشاورزی عبارتند از:
- مدارک هویتی بهرهبردار (برای احراز مشخصات فردی)
- مدارک مالکیت یا بهرهبرداری از زمین/باغ/واحد تولیدی (برای اثبات ذینفع بودن)
- اطلاعات موضوع بیمه (مثل مشخصات زمین، نوع کشت/محصول یا مشخصات فعالیت دامداری/پرورش)
بیشتر بخوانید: انواع بیمه + راهنمای نکات خرید انواع بیمه
ثبتنام بیمه کشاورزی چگونه انجام میشود؟
قبل از شروع ثبتنام، لازم است یک نکته مهم را روشن کنیم: بیمه کشاورزی در عمل دو مسیر کلی دارد؛ یکی بیمه محصولات/فعالیتهای کشاورزی (برای محصول، دام، طیور و…)، و دیگری بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر (برای خودِ فرد و موضوعاتی مثل مستمری بازنشستگی، فوت و ازکارافتادگی). مراحل زیر مربوط به مسیر رایج بیمه محصولات و فعالیتهای کشاورزی است و ثبتنام بیمه اجتماعی معمولا از طریق کارگزاریهای مورد تایید همان صندوق انجام میشود.
- انتخاب مسیر درست بیمه: اول مشخص کنید هدف شما بیمه کردن «محصول/دام/فعالیت» است یا «خودِ کشاورز»؛ چون این دو، صندوق و فرآیند متفاوت دارند و اشتباه در انتخاب مسیر، باعث اتلاف وقت و ناقص ماندن پرونده میشود.
- مراجعه به تعاونی روستایی یا کارگزاری مربوط و ثبت درخواست: برای بیمه محصولات، معمولا باید به تعاونی روستایی منطقه یا کارگزاریهای مرتبط مراجعه کنید تا درخواست شما ثبت شود و پرونده صدور بیمهنامه تشکیل گردد.
- تکمیل فرم اطلاعات: در فرم ثبتنام، اطلاعات کلیدی مانند نوع زمین یا واحد تولیدی، نوع محصول/فعالیت، مساحت یا ظرفیت و سایر جزئیات لازم درج میشود. این اطلاعات پایه محاسبات و تعهدات بیمهنامه است.
- ارائه مدارک و احراز مالکیت: مدارک هویتی و مدارکی که مالکیت یا حق بهرهبرداری شما را از زمین/باغ/واحد تولیدی نشان میدهد بررسی میشود تا بیمهنامه برای ذینفع درست صادر شود.
- بازدید کارشناس قبل از عقد قرارداد: قبل از امضای قرارداد، کارشناس از محل بازدید میکند تا وضعیت موضوع بیمه را ارزیابی کند و اطلاعات ثبتشده با شرایط واقعی تطبیق داده شود.
- پرداخت حق بیمه: بعد از تتییدها، باید حق بیمه را کامل و در بازه زمانی اعلامشده پرداخت کنید؛ چرا که هم زمان انعقاد قرارداد مهم است و هم بدون پرداخت کامل، فرآیند صدور نهایی نمیشود.
- صدور بیمهنامه و شروع پوشش: در پایان بیمهنامه صادر میشود و پوشش طبق شرایط قرارداد فعال میگردد تا در صورت وقوع حادثههای تحت پوشش، امکان ارزیابی خسارت و دریافت غرامت فراهم باشد.
بعد از صدور بیمهنامه، میتوانید برای پیگیری وضعیت آن با ورود به سامانه جامع صندوق بیمه کشاورزی (سابکا) اطلاعات بیمهنامه را مشاهده کنید و استعلام بیمه کشاورزی با کد ملی را انجام دهید. به این منظور کافی است در بخش استعلام بیمهنامه، کد ملی و شناسه بیمهنامه را وارد کنید. این سامانه علاوه بر استعلام، امکاناتی مانند ارزیابی خسارت و محاسبه تعرفه را هم در اختیار کاربران میگذارد. این نوع خدمات آنلاین در صنعت بیمه، بخشی از جریان اینشورتک است که فرایندهای بیمه را سادهتر و سریعتر میکند.
چگونه از بیمه کشاورزی خسارت بگیریم؟
وقتی حادثهای به محصول یا دام آسیب میزند، سوال اصلی این است: از کجا باید شروع کنم و پرداخت چطور انجام میشود؟. در این بخش پاسخ چنین سوالاتی را میخوانید.
روند کلی اعلام خسارت و ارزیابی کارشناسی
اگر مطابق قرارداد بیمهنامهتان و بهدلیل وقوع خطرات تحت پوشش دچار خسارت شدهاید، برای ثبت درخواست و اعلام خسارت بیمه کشاورزی میتوانید از یکی از این روشها اقدام کنید: ۱) استفاده از کد دستوری #۶۴۰۰۹۶۶۵۵ که پشت بیمهنامه درج شده است، ۲) مراجعه به نمایندگی/کارگزاری صادرکننده بیمهنامه و اعلام خسارت و دریافت کد رهگیری، ۳) مراجعه به شعبه بانک کشاورزی درجشده در بیمهنامه و دریافت کد رهگیری، و ۴) ثبتنام و ورود به سامانه جامع بیمه کشاورزی به نشانی cs.sabka.ir و ثبت درخواست از بخش «پورتال مشتریان».
زمان پرداخت خسارت بیمه کشاورزی
زمان پرداخت خسارت بیمه کشاورزی مستقیم به تکمیل پرونده و نهایی شدن ارزیابی کارشناسی وابسته است؛ یعنی تا وقتی گزارش و تاییدهای لازم ثبت نشود، مرحله پرداخت شروع نمیشود. بعد از تایید نهایی، میتوانید پیگیری کنید که آیا پرداخت انجام شده یا نه. برای اطلاع از واریز غرامت صندوق بیمه کشاورزی دو روش وجود دارد: اول، ورود به سامانه سابکا (پورتال مشتریان) و بررسی وضعیت پرونده خسارت در بخشهای مربوط به خسارتهای ثبتشده؛ دوم، پیگیری از همان کارگزاری/نمایندگی که بیمهنامه را از طریق آن صادر کردهاید تا با اطلاعات پرونده و روند رسیدگی، وضعیت پرداخت را به شما اعلام کند.
مبلغ واریزی بیمه کشاورزی
مبلغ واریزی بیمه کشاورزی برای همه یکسان نیست و براساس نوع محصول/فعالیت، سطح تعهدات بیمهنامه و میزان خسارت تاییدشده توسط کارشناس تعیین میشود. به همین دلیل حتی در یک منطقه و یک حادثه مشابه هم ممکن است عدد پرداختی افراد متفاوت باشد.
سخن پایانی
بهطور خلاصه بیمه کشاورزی برای کشاورزان، باغداران، دامداران و دیگر فعالان مرتبطی مناسب است که محصول یا فعالیتشان در فهرست بیمهپذیر قرار دارد و میخواهند ریسک حوادث طبیعی و بیماریها را مدیریت کنند. به یاد داشته باشید که «بیمه محصولات» با «بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر» یکی نیست؛ اولی برای جبران خسارت محصول و فعالیت است و دومی بیشتر به حمایتهای فردی مثل مستمری بازنشستگی، فوت و ازکارافتادگی مربوط میشود. در نهایت شما میتوانید جدیدترین اخبار صندوق بیمه کشاورزی را از بیمه بازار پیگیری کنید.