در این مقاله به صورت تخصصی به بررسی قوانین و نحوه محاسبه حق بیمه در خودروهای استیجاری و پوششهای ضروری که هر دو طرف قرارداد باید از آنها آگاه باشند، خواهیم پرداخت. تا انتهای مقاله همراه ما باشید.
بیمه خودرو اجارهای چیست و چرا اهمیت دارد؟
برخلاف خودروهای شخصی که تعداد افراد ثابت و مشخصی از آن استفاده میکنند، خودروهای اجارهای هیچ رانندهی ثابتی ندارند و دائما تغییر میکنند. به همین دلیل هم بیمه خودروهای اجارهای متفاوت از بیمهی خودروهای شخصی هستند. برای خودروهای اجارهای بیمهای خریداری میشود که دارای مجموعهای از پوششها برای کاهش ریسکهای مالی ناشی از تصادف، سرقت، خسارتهای بدنه و مسئولیتهای قانونی در دوره اجاره خودرو است.
در خودروهای اجارهای، رانندگان مختلف با سطح مهارت متفاوتی پشت فرمان مینشینند که این موضوع ریسک خسارت را افزایش میدهد و شرکتهای بیمه نیز نرخها و شرایط خاصتری را برای بیمه اعمال میکنند؛ دقیقا برخلاف بیمه خودروهای شخص که استفاده غالبا محدود به مالک و اعضای خانواده است. در جدول زیر میتوانید مهمترین تفاوتهای بیمه خودروی اجارهای و شخصی را مشاهده کنید.
برای خرید بیمه شخص ثالث میتوانید از کد تخفیف 9 درصدی thbm استفاده کنید. برای خرید، روی لینک زیر کلیک کنید.
معیار مقایسه | خودرو شخصی | خودرو اجارهای |
نوع کاربری | غیرتجاری | تجاری / استیجاری |
تعداد رانندگان | محدود | متغیر |
ریسک بیمهگر | متوسط | بالا |
شرایط فرانشیز | استاندارد | معمولا بالاتر |
پوششهای بیمهای اصلی در خودرو اجارهای
برای اینکه بتوان یک خودرو را اجاره داد، لازم است که پوششهای بیمهای کافی برای تمامی حوادث احتمالی در نظر گرفته شود. این پوششها معمولا ترکیبی از بیمههای اجباری و اختیاری هستند.
بیمه شخص ثالث (اجباری)
بیمه شخص ثالث برای هر خودرویی در ایران چه شخصی و چه اجارهای، اجباری و الزامی است. همانند خودروهای شخصی، در خودروهای اجارهای نیز این بیمه وظیفه جبران خسارات جانی و مالی وارد شده به اشخاص ثالث (به غیر از رانندهی مقصر و خودروی وی) را بر عهده دارد. در صورت نبود این بیمه، تمام خسارات بهطور مستقیم بر عهده مالک خودرو یا شرکت اجاره دهنده خواهد بود.
- تعهدات: میزان پوشش خسارات جانی (دیه) و مالی این بیمه هر سال توسط بیمه مرکزی تعیین میشود. تنها چیزی که شرکت اجارهدهنده باید از آن اطمینان حاصل کند، معتبر بودن و داشتن سقف پوشش کافی، در زمان بروز حادثه است.
- مسئولیت راننده: حتی اگر رانندهی مقصر حادثه شخص اجارهکننده باشد، خسارات وارده از سوی بیمه شخص ثالث به زیان دیدگان پرداخت میشود.
بیمه بدنه (اختیاری)
داشتن بیمه بدنه برای خودروهای اجارهای، اجباری نیست ولی ریسک بالای این خودروها حکم میکند که در کنار بیمه شخص ثالث، حتما بیمه بدنه نیز برای خودرو تهیه گردد تا برای جبران خسارات وارد شده به خودرو مورد اجاره (خودروی مقصر یا زیاندیده) به دلیل حوادثی مانند تصادف، سرقت، آتشسوزی، بلایای طبیعی و … مورد استفاده قرار گیرد.
در اغلب قراردادهای اجارهی خودرو، داشتن بیمه بدنه شرط اصلی اجاره است. شرکتهای اجاره دهنده معمولا با هدف کاهش ریسک خود، فرانشیز (سهمی از خسارت که بر عهده بیمهگذار است) مشخصی را برای اجارهکننده تعیین میکنند. میزان فرانشیز تعیین شده برای بیمه بدنه معمولا با مبلغ ودیعه یا تضمینی که از اجارهکننده دریافت میشود، مرتبط است و در صورت بروز حادثه، خسارت تا سقف فرانشیز از ودیعه کم میشود و مابقی را بیمه پرداخت میکند.
قوانین و الزامات حقوقی بیمه خودروهای اجارهای
فعالیت در حوزه اجاره خودرو بدون رعایت الزامات قانونی، میتواند منجر به جریمه، ابطال قرارداد یا حتی مسئولیت کیفری شود.
قوانین بیمهای در این حوزه، هم متوجه مالک خودرو و هم متوجه شرکت اجارهدهنده است؛ مالک یا شرکت اجارهدهنده موظف است خودرو را با بیمهنامه معتبر تحویل افراد دهد و شرایط بیمه را به صورت شفاف در قرارداد ذکر کند. از سوی دیگر مستاجر نیز باید تعهدات مندرج در بیمهنامه را رعایت کند. مثلا خودرو را به شخص دیگری واگذار نکند و یا از آن در خارج از محدوده تعیینشده استفاده نکند.
بیمه تامین اجتماعی خودروهای استیجاری برای رانندگان
یکی از موضوعات مهم و اغلب مبهم در این صنعت، بحث بیمه تامین اجتماعی خودروهای استیجاری است که به طور مستقیم به خود خودرو تعلق نمیگیرد، بلکه به نیروی انسانی مرتبط با فعالیت اجاره خودرو مربوط است. به عبارتی دیگر در قراردادهای اجاره با راننده یا رانندگان متعددی که به صورت پیمانکاری برای شرکت کار میکنند، این مسئله اهمیت پیدا میکند.
تفاوت «اجاره بدون راننده» و «قرارداد با راننده» در بحث بیمه تامین اجتماعی خودروهای استیجاری
اجاره بدون راننده: در حالتی که شرکت خودرو را به فرد اجاره دهد، هیچ رابطه استخدامی بین آنها وجود نخواهد داشت. بنابراین، بحث بیمه تامین اجتماعی برای اجارهکننده مطرح نیست و مسئولیتی متوجه شرکت اجارهدهنده نخواهد بود.
قرارداد با راننده: اگر شرکت خودرو را به همراه راننده (شخصی که در استخدام یا پیمانکار شرکت است) اجاره دهد، یا راننده در چارچوب فعالیتهای شرکت (مانند سرویسدهی یا جابهجایی بار) فعالیت کند، آنگاه شرکت موظف به رعایت قوانین کار و تامین اجتماعی بوده و باید برای آن راننده بیمه تامین اجتماعی تهیه کند.
پیامدهای عدم رعایت قوانین تامین اجتماعی عبارتند از:
- جریمههای مالی سنگین
- عدم امکان تمدید مجوز فعالیت
- ایجاد ریسک حقوقی برای شرکت اجارهدهنده
حق بیمه قرارداد اجاره خودرو بدون راننده و عوامل موثر بر آن
شرکت اجارهدهنده خودرو برای پوششهای بیمهای که پرداخت میکند، حق بیمهای را به صورت مرتب پرداخت میکند که پرداخت بخشی از آن به اجارهکننده منتقل میشود. برای محاسبه حق بیمه قراردادهای اجاره خودرو بدون راننده، باید عوامل مختلفی را در نظر گرفت که عبارتند از:
- ارزش روز خودرو: هر چه قیمت و ارزش روز خودرویی که اجاره میکنید بالاتر باشد، حق بیمه بدنه و سقف تعهدات مالی بیمه شخص ثالث نیز افزایش خواهد یافت.
- مدل و سال ساخت: خودروهای لوکستر، قدیمیتر یا دارای ریسک سرقت بالا، حق بیمه بیشتری دارند. در مقابل، خودروهای اقتصادی با ریسک پایینتر، حق بیمه منطقیتری خواهند داشت.
- نوع استفاده: حق بیمه برای خودرویی که صرفا برای استفاده شخصی اجاره میشود، با خودرویی که برای تاکسیهای اینترنتی یا مقاصد تجاری سنگین اجاره میشود، متفاوت است.
- مدت اجاره: اینکه برای چه مدت زمانی خودرو را اجاره میکنید، سبب افزایش یا کاهش حق بیمه خودرو خواهد شد.
- فرانشیز بیمه: بخشی از خسارت است که پرداخت آن بر عهده مستاجر قرار میگیرد. میزان فرانشیز پرداختی نیز در شرکتهای مختلف اجاره دهنده متفاوت است.
دو نکته کلیدی در مورد بیمه خودروی اجارهای که باید بدانید!
- بررسی استثنائات بیمهنامه:
در زمان خرید بیمه به موارد استثنایی قرارداد توجه کنید؛ برخی بیمهنامهها خسارتهای ناشی از رانندگی در خارج از شهر، جادههای خاکی یا استفاده تجاری خاص را پوشش نمیدهند. این موارد باید قبل از امضا بررسی شوند.
- اهمیت شفافیت در قرارداد:
تمام جزئیات بیمهای، از سقف تعهدات بیمه گرفته تا درصد فرانشیز، باید بهصورت مکتوب و کاملا شفاف در قرارداد اجاره درج شود تا در زمان خسارت، مرجع تصمیمگیری مشخص باشد.