مصوب ۲۵/۱۲/۱۳۵۴
شورای عالی بیمه در اجرای بند ۵ ماده ۱۷ قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمهگری آییننامه زیر را که مشتمل بر ۴۶ ماده و ۱۹ تبصره است در جلسه مورخ ۲۵/۱۲/۱۳۵۴ تصویب نمود:
فصل اول – نمایندگی بیمه و صدور پروانه
ماده ۱- نماینده بیمه شخصی است حقیقی یا حقوقی که یکی از مؤسسات بیمه مجاز برای انجام تمام یا قسمتی از امور بیمهای خود وی را در حدود اختیارات و شرایط قراردادی که با او منعقد مینماید نماینده خود قرار میدهد و امضا نماینده برای مؤسسه بیمه الزامآور است.
تبصره ۱- شغل معمولی نماینده بیمه باید عرضه بیمه باشد.
تبصره ۲- نماینده بیمه باید دارای پروانه نمایندگی بیمه باشد.
تبصره ۳- نماینده بیمه نمیتواند نمایندگی بیش از یکی از مؤسسات بیمه را دارا باشد.
ماده ۲- نماینده بیمه موظف است طبق قوانین و مقررات جاری معاملات مربوط را در دفاتر قانونی خود ثبت نماید.
ماده ۳- پروانه نمایندگی بیمه طبق مقررات این آییننامه از طرف مؤسسات بیمه مجاز پس از جلب موافقت بیمه مرکزی ایران صادر و به اشخاص حقیقی حائز شرایط مندرج در مواد ۷ و ۹ و باشخاص حقوقی حائز شرایط مندرج در مواد ۸ و ۹ این آییننامه داده میشود.
ماده ۴- پروانه نمایندگی بیمه برای مدت یکسال صادر میشود و هر سال برابر مقررات این آییننامه تمدید خواهد شد.
ماده ۵- پروانه نمایندگی بیمه برای رشته بیمههای زندگی و یا یک یا چند نوع از انواع رشته بیمههای غیر زندگی که در آن ذکر شده باشد معتبر است.
ماده ۶- نمونه پروانه نمایندگی بیمه را بیمه مرکزی ایران تهیه خواهد کرد. در این پروانه نام مؤسسه بیمه مربوط، مدت اعتبار، غیر قابل انتقال بودن، شماره، نام و نامخانوادگی، شماره و محل صدور شناسنامه، تاریخ و محل تولد، نشانی محل کار و اقامت نماینده، بیمه ذکر و عکس نماینده بیمه به آن الصاق خواهد شد.
ماده ۷- شخص حقیقی برای گرفتن پروانه نمایندگی بیمه باید واجد شرایط زیر باشد:
الف- انجام خدمت وظیفه عمومی یا داشتن معافیت قانونی.
ب- تابعیت ایران.
ج- دارا بودن لیسانس در رشته بیمه.
دارا بودن لیسانس در رشتههای دیگر با حداقل دو سال سابقه کار در یکی از مؤسسات بیمه و یا در نمایندگیهای بیمه و یا در دلالی رسمی بیمه.
دارا بودن دیپلم کامل متوسطه با حداقل چهار سال سابقه کار در یکی مؤسسات بیمه و یا در نمایندگیهای بیمه و یا در دلالی رسمی بیمه.
دارا بودن مدرک تحصیلی کمتر از دیپلم با حداقل هشت سال سابقه کار در یکی از مؤسسات بیمه و یا در نمایندگیهای بیمه و یا در دلالی رسمی بیمه.
د- عدم شهرت به نادرستی.
هـ- نداشتن سابقه محکومیت به ارتکاب جنایت و یا ورشکستگی به تقصیر و یا کلاهبرداری و یا خیانت در امانت و یا دزدی و یا صدور چک بلا محل و یا اختلاس و یا معاونت در یکی از جرائم فوق به گواهی اداره سجل کیفری وزارت دادگستری.
ماده ۸- شخص حقوقی برای گرفتن پروانه نمایندگی بیمه باید واجد شرایط زیر باشد:
الف- بصورت یکی از شرکتهای مندرج در قانون تجارت تشکیل شده و حداقل دارای سرمایه اسمی پنج میلیون ریال باشد.
ب- اساسنامه شرکت به تایید بیمه مرکزی ایران رسیده باشد.
ج- مدیرعامل شرکت دارای شرایط مندرج در ماده ۷ این آییننامه باشد.
د- موضوع شرکت منحصرا مربوط به نمایندگی بیمه و خدمات مربوط به فعالیت بیمه و سرمایهگذاری از محل سرمایه و ذخایر و اندوختههای شرکت باشد.
ماده ۹- شخص حقیقی یا حقوقی که بعنوان نماینده بیمه شناخته میشود، باید در درجه اول تضمینی بصورت وجه نقد یا ضمانتنامه بانکی یا اوارق قرضه دولتی یا سهام یا اوراق بهادار پذیرفته شده در بورس و در درجه دوم وثیقه ملکی برای هر یک از دو رشته بیمههای زندگی و غیرزندگی نزد مؤسسه بیمه مربوط تودیع نماید.
تبصره ۱- میزان تضمین مذکور در این ماده متناسب با حجم کار هر نماینده بیمه خواهد بود و به هر حال برای هر یک از دو رشته بیمههای زندگی و در غیر زندگی در مورد شخص حقیقی کمتر از یک میلیون ریال و در مورد شخص حقوقی کمتر از دو میلیون ریال نخواهد بود. و در صورتیکه نماینده بیمه بخواهد در هر دو رشته بیمههای زندگی و غیرزندگی فعالیت نماید در اینصورت میزان تضمین برای شخص حقیقی کمتر از یک میلیون و پانصد هزار ریال و برای شخص حقوقی کمتر از سه میلیون ریال نخواهد بود.
تبصره ۲- مدت تضمینهای مذکور در این ماده باید معادل سه برابر مدت اعتبار پروانه نمایندگی بیمه باشد.
تبصره ۳- چنانچه شرکتی پروانه نمایندگی بیمه گرفته باشد مدیر عامل این شرکت مادام که در سمت مذکور انجام وظیفه میکند نمیتواند شخصاً و بهنفع خود بعنوان دلال رسمی بیمه یا نمایندگی بیمه فعالیت داشته باشد.
ماده ۱۰- تضمین مذکور در ماده ۹ این آییننامه تضمین حقوق و مطالبات بیمهگذاران، بیمهشدگان یا صاحبان حقوق آنان و یا افراد ذینفع در بیمهنامهها و مؤسسه بیمه مربوط با حق رجحان نسبت به سایر بستانکاران نماینده بیمه میباشد و در میان آنها حق تقدم با بیمه عمر است.
ماده ۱۱- استرداد تضمین مندرج در ماده ۹ آییننامه پس از ارائه مفاصاحساب عملیات مربوط به نماینده بیمه و موافقت بیمه مرکزی ایران خواهد بود.
ماده ۱۲- تقاضای صدور پروانه نمایندگی بیمه از طرف اشخاص حقیقی باید روی نمونههای مخصوصی که بوسیله بیمه مرکزی ایران تهیه و از طریق مؤسسات بیمه در دسترس متقاضی قرار میگیرد نوشته شود و به ضمیمه مدارک زیر به مؤسسه بیمه مربوط تسلیم گردد.
الف- رونوشت مصدق یا فتوکپی شناسنامه.
ب- رونوشت مصدق، یا فتوکپی دفترچه پایان خدمت وظیفه عمومی یا برگ معافیت قانونی.
ج- چهار قطعه عکس.
د- مدارک مندرج در بندهای (ج) و (هـ) ماده ۷ این آییننامه.
هـ- تعهدنامه دایر بر اینکه اسرار طرفین معامله را محفوظ داشته و افشاء ننماید و با رعایت اصول معمول و متداول نمایندگی و بر طبق مقررات مربوط رفتار نموده و از هر نوع اظهار خلاف واقع یا گفتار و یا عملی که موجب اشتباه بیمهگذار و یا بیمهگر شود خودداری کنند.
تبصره- در مورد اشخاص حقوقی تقاضای صدور پروانه نمایندگی بیمه از طرف مدیر عامل شرکت و بترتیب مقرر در این ماده بهعمل خواهد آمد.
ماده ۱۳- نمایندگی بیمه و پروانه نمایندگی بیمه پس از دریافت مدارک مذکور در مواد ۹ و ۱۲ و ۱۹ این آییننامه و انعقاد قرارداد نمایندگی که نمونه آن از طرف بیمه مرکزی ایران تهیه و به مؤسسات بیمه ابلاغ میشود پس از موافقت بیمه مرکزی ایران داده خواهد شد. اعطای نمایندگی بیمه در شرکتهای بیمه باید منحصرا با تصویب هیات مدیره یا هیات عامل شرکت و در نمایندگیهای مؤسسات بیمه خارجی در ایران باید با تصویب نماینده تامالاختیار مؤسسه بیمه خارجی در ایران انجام گیرد.
تبصره- اعطای نمایندگی بیمه و لغو آن و حدود اختیارات نماینده بیمه باید از طرف مؤسسه بیمه مربوط در روزنامه رسمی کشور و یکی از روزنامههای کثیرالانتشار محل آگهی شود.
ماده ۱۴- مؤسسات بیمه مکلفند قبل از صدور پروانه نمایندگی بیمه یک نسخه از مدارک مذکور در مواد ۹ و ۱۲ و ۱۹ این آییننامه را بانضمام رونوشت قرارداد منعقده به بیمه مرکزی ایران ارسال دارند.
فصل دوم – تکالیف نماینده بیمه و مؤسسات بیمه
ماده ۱۵- نماینده بیمه باید تکالیف مقرر در قرارداد منعقده با مؤسسه بیمه مربوط و قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمهگری و آییننامههای مصوب شورای عالی بیمه و دستورالعملهای بیمه مرکزی ایران و سایر قوانین و مقررات جاری را رعایت نماید و بر خلاف آنها عملی انجام ندهد.
ماده ۱۶- بیمه مرکزی ایران میتواند هر موقع که لازم بداند دفاتر نمایندگی بیمه را مورد بازرسی قرار دهد و توضیحات لازم را نیز بخواهد.
ماده ۱۷- نماینده بیمه باید عضو سندیکای نمایندگان بیمه باشد.
تبصره – اساسنامه سندیکای مذکور باید به تایید بیمه مرکزی ایران برسد و سندیکای نمایندگان بیمه مکلف است دستورالعملهای مربوط به امر بیمه را که از طرف بیمه مرکزی ایران ابلاغ خواهد شد اجرا و هر سال گزارشی از فعالیتها و عملیات خود را به بیمه مرکزی ایران تسلیم نماید.
ماده ۱۸- نماینده بیمه مسئول عملیات و جبران خسارات ناشی از تقصیر، غفلت و یا قصور خود و بازاریابها و کارکنان خود در امور مربوط میباشد.
ماده ۱۹- نماینده بیمه اعم از شخص حقیقی یا حقوقی پس از سپردن تضمین مندرج در ماده ۹ این آییننامه طبق سند رسمی و ضمن عقد خارج لازم باید به بیمه مرکزی ایران و مؤسسه بیمه مربوط وکالتی بدهد که بیمه مرکزی ایران یا مؤسسه بیمه مربوط بتوانند با توجه به مدلول ماده ۱۰ این آییننامه بنا به تصمیم هیئت موضوع ماده ۳۶ برای جبران خسارات وارده ناشی از تقصیر و یا غفلت و یا قصور نماینده و یا بازاریابها و یا کارکنان وی از تضمین مذکور منفرداً و یا مشترکاً استفاده نمایند.
ماده ۲۰- نماینده بیمه ملزم به حفظ اسرار و اطلاعاتی است که به مناسبت شغل خود بهدست میآورد. در صورت افشاء این اسرار هیات مذکور در ماده ۳۶ این آییننامه میتواند نسبت به عدم تجدید یا لغو پروانه نمایندگی بیمه او اقدام نماید.
ماده ۲۱- نماینده بیمه مکلف است تمام اطلاعات لازم در باره بیمه مورد پیشنهاد از جمله نرخ، شرایط، خطرات بیمه شده و حدود خسارت احتمالی قابل پرداخت را برای بیمهگذار تشریح و باو ارائه و اعلام نماید و بیمهنامه را برابر با شرایط و پیشنهادات ییمه گذار از مؤسسه بیمه مربوط اخذ و یا صادر نماید و در غیر اینصورت مسئول جبران خسارات وارده خواهد بود.
تبصره- نرخ حق بیمه و شرایط برابر با تعرفه مصوب شورای عالی بیمه خواهد بود و در مواردیکه نرخ و یا شرایط تعیین نشده باشد مؤسسه بیمه قبلا نرخ و یا شرایط را از بیمه مرکزی ایران گرفته و در اختیار نماینده بیمه خواهد گذاشت.
ماده ۲۲- نماینده بیمه نمیتواند حق بیمه را نقدی یا ضمن چک بانک در وجه حامل و یا بنام خود دریافت کند مگر اینکه در قرارداد نمایندگی این اجازه به نماینده بیمه داده شده باشد. در هر حال هرگاه نماینده بیمه برخلاف دستور این ماده عمل نماید فقط در مقابل مؤسسه بیمه مربوط مسئول خواهد بود.
ماده ۲۳- نماینده بیمه حق ندارد از خسارتی که مؤسسه بیمه به بیمهگذار میپردازد مبلغی به هر عنوان دریافت دارد.
ماده ۲۴- نماینده بیمه باید از رقابت مکارانه و ناسالم با دلالان رسمی بیمه و نمایندگان بیمه و از انجام تبلیغات سوء علیه مؤسسات بیمه خودداری کند.
ماده ۲۵- نماینده بیمه مکلف است نشانی و محل کار و سکونت خود را به مؤسسه بیمه مربوط اعلام نماید و در صورت تغییر محل کار و سکونت بلافاصله نشانی جدید خود را اطلاع دهد و مؤسسات بیمه باید تغییر نشانی نماینده بیمه را به بیمه مرکزی ایران اعلام دارند.
ماده ۲۶- نماینده بیمه مکلف است هر سال یک نسخه از ترازنامه و حساب سود و زیان سالانه خود را به بیمه مرکزی ایران تسلیم نماید.
ماده ۲۷- نماینده بیمه مکلف است نام و شماره پروانه دلال رسمی بیمه را در بیمهنامهای که بنا به پیشنهاد او صادر میشود قید نماید.
ماده ۲۸- نماینده بیمه مکلف است نام و شماره پروانه نمایندگی خود را در بیمهنامهای که صادر میکند قید نماید و همچنین مؤسسه بیمه موظف است نام و شماره پروانه نماینده خود را در بیمهنامهای که بنا به پیشنهاد او صادر میشود درج کند.
ماده ۲۹- پرداخت حق بیمه به نماینده بیمه در حکم پرداخت حق بیمه به مؤسسه بیمه میباشد.
ماده ۳۰- مؤسسه بیمه نمیتواند بیمهای را که وسیله نماینده مؤسسه پیشنهاد شده است از طریق مستقیم یا وسیله نماینده دیگر خود یا دلال رسمی بیمه قبول نماید مگر اینکه بیمهگذار عدم تمایل خود را از صدور بیمهنامه از طریق نماینده مذکور کتبا اعلام دارد و در اینصورت نیز مؤسسه بیمه یا نماینده دیگر مؤسسه نمیتوانند تخفیفی برای بیمهگذار منظور نموده و یا بوی پرداخت کنند.
ماده ۳۱- در صورتیکه مؤسسه بیمه پیشنهاد بیمه نماینده بیمهای را رد نماید نمیتواند همان بیمه را با همان شرایط از دلال رسمی بیمه و یا نماینده بیمه دیگری قبول کند.
ماده ۳۲- اگر برای بیمهای چند نماینده بیمه نرخ و شرایط خواسته باشند مؤسسه بیمه باید در کمال بیطرفی عمل نماید.
ماده ۳۳- مؤسسه بیمه کارمزد نماینده بیمه را به ترتیبی که در قرارداد نمایندگی بیمه تعیین میشود پرداخت خواهد نمود.
تبصره میزان کارمزد نمایندگان بیمه طبق آییننامه و مقررات مصوب شورای عالی بیمه قابل پرداخت است.
ماده ۳۴- هرگاه تغییراتی در بیمهنامه داده شود و این تغییرات باعث افزایش حق بیمه گردد کارمزد نماینده بیمه نیز به همان نسبت افزایش خواهد یافت و در صورتیکه به علل موجه، بیمهنامه فسخ و یا باطل شود و یا مبلغ حق بیمه تقلیل یابد کارمزد نماینده بیمه نیز به همان نسبت برگشت داده خواهد شد. مؤسسه بیمه باید این تغییرات را به نماینده بیمه مربوط اطلاع دهد.
ماده ۳۵- بیمهنامههایی که راساً از طرف نماینده بیمه بدون داشتن دلال رسمی بیمه و یا به پیشنهاد نماینده بیمه از طرف مؤسسه بیمه مربوط صادر میشود پرتفو و نماینده بیمه خواهد بود و مؤسسات بیمه حقوق نماینده بیمه را نسبت به پرتفوی او در حدود عرف و اصول جاری بیمه رعایت خواهند نمود.
تبصره- نماینده بیمه میتواند پرتفوی خود را با نظر بیمه مرکزی ایران و مؤسسه بیمه مربوط به همان بیمه و یا به نماینده دیگر همان مؤسسه انتقال دهد.
فصل سوم مقررات مختلف
ماده ۳۶- مرجع رسیدگی به تخلفات نماینده بیمه یا مؤسسات بیمه از مقررات این آییننامه و قرارداد منعقده هیأتی است مرکب از سه نفر بشرح زیر:
الف- نماینده بیمه مرکزی ایران.
ب- نماینده سندیکای بیمهگران ایران.
ج- نماینده سندیکای نمایندگان بیمه.
جلسات این هیات بدعوت نماینده بیمه مرکزی ایران در محل بیمه مرکزی ایران تشکیل خواهد شد. تصمیمات هیات با اکثریت آرا معتبر است.
تبصره ۱- یکنفر نماینده تامالاختیار از طرف مؤسسه بیمه مربوط و همچنین نماینده بیمه یا وکیل تام الاختیار او بدون حق رای مجاز به شرکت در جلسه خواهند بود.
تبصره ۲- در صورتیکه نماینده سندیکای بیمهگران ایران نماینده مؤسسه بیمهای باشد که آن مؤسسه شاکی یا مشتکی عنه است و همچنین نماینده سندیکای نمایندگان بیمه که خود شاکی یا مشتکی عنه است نمیتواند بهعنوان نمایندگان سندیکای خود عضویت هیات مذکور را داشته باشند و در این موارد سندیکاهای مذکور باید افراد دیگری را برای شرکت در جلسه هیات معرفی نمایند.
ماده ۳۷- صدور و لغو پروانه نماینده بیمه در هر مورد علاوه بر انتشار در روزنامه رسمی کشور و یکی از روزنامههای کثیرالانتشار محل توسط مؤسسه بیمه مربوط به بیمه مرکزی ایران و سندیکای بیمهگران ایران و سندیکای نمایندگان بیمه و سندیکای دلالان رسمی بیمه اعلام خواهد شد.
ماده ۳۸- پروانه نماینده بیمه در موارد زیر به تصمیم هیات مذکور در ماده ۳۶ این آییننامه لغو میشود:
الف- بدرخواست نماینده بیمه و یا مؤسسه بیمه.
ب- در صورت معروفیت به فساد اخلاق.
ج- در صورتیکه شکایتی از طرف بیمهگذار و یا مؤسسه بیمه یا از طرف سندیکای بیمهگران و یا سندیکای نمایندگان بیمه و یا سندیکای دلالان رسمی بیمه از عملیات نماینده بیمه به بیمه مرکزی ایران واصل شود و مورد شکایت در هیئت مذکور در ماده ۳۶ این آییننامه تایید گردد.
د- در صورت عدم اجرای مقررات این آییننامه و تایید آن در هیئت مذکور در ماده ۳۶ این آییننامه.
تبصره ۱- تعیین تکلیف پرتفوی نماینده بیمهایکه پروانه وی لغو میشود با هیات مذکور در ماده ۳۶ خواهد بود.
تبصره ۲- تضمین مذکور در ماده ۹ این آییننامه با رعایت شرایط مقرر در مواد ۱۰ و ۱۱ پس از لغو پروانه نماینده بیمه مسترد خواهد شد.
ماده ۳۹- در صورت محکومیت به ارتکاب جنایت و ورشکستگی به تقصیر و یا کلاه برداری و یا خیانت در امانت و یا دزدی و یا صدور چک بلا محل و یا اختلاس و یا معاونت در یکی از جرائم فوق پروانه نماینده بیمه لغو خواهد شد.
ماده ۴۰- در صورت فقدان پروانه نمایندگی رسمی بیمه مؤسسه بیمه میتواند المثنی صادر و مراتب را به بیمه مرکزی ایران اعلام نماید.
ماده ۴۱- وظایف و اختیاراتی که بموجب این آییننامه بهعهده سندیکای نمایندگان بیمهگذارنده شده تا تصویب اساسنامه و ثبت سندیکای مزبور بعهده سندیکای نمایندگان و دلالان بیمه خواهد بود.
ماده ۴۲- مدیران عامل و اعضاء هیاتهای مدیره و عامل شرکتهای بیمه و همچنین نمایندگان مؤسسات بیمه خارجی در ایران و بازرسان (حسابرسان) و کارکنان مؤسسات بیمه و نیز همسران آنان نمیتوانند بعنوان نماینده بیمه فعالیت کنند و یا در مؤسسات نمایندگی بیمه اصالتاً و یا وکالتاً مشارکت و یا فعالیت نمایند.
تبصره – عدم رعایت مفاد این ماده موجب لغو پروانه نمایندگیهای مربوط خواهد شد.
ماده ۴۳- مؤسسات بیمه موظفند حداکثر ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ این آییننامه صورت نمایندگان بیمه فعلی خود را به بیمه مرکزی ایران تسلیم دارند. این عده از نمایندگان فقط از شرط بند ح ماده ۷ معاف خواهند بود و میتوانند با موافقت بیمه مرکزی ایران و مؤسسات بیمه مربوط بکار نمایندگی بیمه ادامه دهند و به هر حال اجرای سایر مقررات این آییننامه در مورد این عده نیز حداکثر تا سه ماه از تاریخ ابلاغ این آییننامه الزامی است.
ماده ۴۴- ذکر نام مؤسسه بیمهای که نماینده بیمه نمایندگی آن مؤسسه را دارد در تابلو و سر کاغذها و آگهیها الزامیاست و نام مؤسسه بیمه مربوط باید با حروف درشتتر از حروف نام نماینده یا نمایندگی بیمه باشد.
تبصره – نام نمایندگی بیمه باید از نامهای ایرانی انتخاب شود.
ماده ۴۵- بانکهای ایرانی فقط در مورد تمدید بیمهنامههای باربری میتوانند نمایندگی مؤسسات بیمه را داشته باشند و در اینمورد از شمول مقررات آییننامه نمایندگی بیمه به استثنای ماده ۱ (بهجز تبصرههای آن) و مواد ۲، ۱۵، ۱۸، ۲۱، ۲۳، ۲۴، ۲۹، ۳۳ و ۳۴ مستثنی هستند و نمایندگی این مؤسسات در امر تمدید بیمهنامههای باربری تابع قراردادی خواهند بود که در هر مورد با مؤسسات بیمه منعقد میکنند.
مفاد قرارداد باید قبلأ به تایید بیمه مرکزی ایران برسد.
تبصره حکم ماده ۴۲ و تبصره آن در مورد مدیران عامل و اعضاء هیاتهای مدیره و عامل و بازرسان (حسابرسان) و کارکنان بانکها و همسران آنان نیز جاری است.
ماده ۴۶- نسبت به مواردی که در این آییننامه پیشبینی نشده است در امر نمایندگی، نماینده بیمه مؤسسه بیمه مربوط تابع قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمهگری و قانون تجارت و سایر قوانین مربوط و عرف بیمه خواهد بود.