مصوب ۰۶/۱۱/۱۳۹۹
شورای عالی بیمه در جلسه مورخ ۰۶/۱۱/۱۳۹۹، در اجرای ماده ۱۷ قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمهگری آییننامه «شناسایی و طبقهبندی مطالبات موسسات بیمه و نحوه محاسبه ذخایر آنها» را مشتمل بر ۸ ماده و ۳ تبصره به شرح ذیل تصویب نمود:
بخش اول: کلیات
ماده ۱- کلمات و اصطلاحات زیر صرف نظر از هر مفهوم دیگری که داشته باشند در این آییننامه با تعاریف زیر استفاده شدهاند:
١- بیمه مرکزی: بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
۲– مؤسسه بیمه: مؤسسه بیمه دولتی و غیردولتی داخلی در سرزمین اصلی که مجاز به انجام عملیات بیمه در ایران است.
۳- مطالبات: شامل مطالبات حق بیمه، سایر مطالبات بیمهای و مطالبات غیر بیمهای است.
۴– مطالبات حق بیمه: بخشی از داراییهای مؤسسه بیمه که ناشی از عملیات بیمهای آن و معرف طلب بابت حق بیمه از بیمهگذاران، نمایندگان بیمه، کارگزاران رسمی بیمه و سایر بیمهگران است.
۴-۱- مطالبات حق بیمه جاری: بخشی از مطالبات بیمهای که بیمهنامههای مربوط به آنها منقضی نشده است.
۴-۲- مطالبات حق بیمه سررسید گذشته: بخشی از مطالبات بیمهای که بیمهنامههای مربوط به آنها منقضی شده است و بر اساس مدت سپری شده از انقضای بیمهنامه به صورت زیر طبقهبندی میشوند:
مطالبات طبقه اول: بیش از شش ماه و حداکثر یک سال از انقضای بیمهنامههای مربوط آنها گذشته باشد.
مطالبات طبقه دوم: بیش از یکسال و حداکثر دو سال از انقضای بیمهنامههای مربوط آنها گذشته باشد.
مطالبات طبقه سوم: بیش از دو سال از انقضای بیمهنامههای مربوط آنها گذشته باشد.
۵– سایر مطالبات بیمهای: بخشی از داراییهای مؤسسات بیمه، که ناشی از عملیات بیمهای آن می باشد، و معرف طلب موسسه بیمه از سایر بیمهگران بابت خسارت و کارمزد است و بر اساس مدت سپری شده از انقضای موعد پرداخت به صورت زیر طبقهبندی میشوند:
مطالبات طبقه اول: بیش از شش ماه و حداکثر یک سال از موعد پرداخت آنها گذشته باشد.
مطالبات طبقه دوم: بیش از یکسال و حداکثر دو سال از از موعد پرداخت آنها گذشته باشد.
مطالبات طبقه سوم: بیش از دو سال از موعد پرداخت آنها گذشته باشد.
۶– مطالبات غیر بیمهای: آن بخش از داراییهای مؤسسه بیمه که ناشی از سایر فعالیتهای آن می باشد و معرف طلب بابت سود دریافتنی، اسناد دریافتنی و… است که بر اساس مدت سپری شده از موعد پرداخت سررسید آن به صورت زیر طبقهبندی میشوند:
مطالبات طبقه اول: از موعد پرداخت (سررسید) آن حداکثر یکسال گذشته باشد.
مطالبات طبقه دوم: بیش از یک سال و حداکثر دو سال از موعد پرداخت (سررسید) آن گذشته باشد.
مطالبات طبقه سوم: بیش از دو سال و حداکثر سه سال از موعد پرداخت سررسید آن گذشته باشد.
مطالبات طبقه چهارم: بیش از سه سال از موعد پرداخت (سر رسید) آن، گذشته باشد. شاب؛ شبکه اجتماعی بانک و بورس و بیمه
۷– تجزیه سنی مطالبات: تفکیک مطالبات در پایان هر دوره مالی است که وفق ضوابط این آییننامه انجام می شود.
۸– ذخیره مطالبات: درصدی از مطالبات طبقهبندی شده است که بر اساس این آییننامه محاسبه و در صورتهای مالی موسسه بیمه درج میشود.
بخش دوم: شناسایی و ذخیرهگیری مطالبات
ماده ۲- موسسه بیمه موظف است به منظور جبران زیان ناشی از عدم وصول مطالبات، ذخیره مطالبات را به شرح زیر تعیین و در دفاتر و حسابهای خود اعمال نماید:
| نوع مطالبات | طبقهبندی | درصد ذخيرهگیری |
| مطالبات حق بیمه و سایر مطالبات بیمهای | طبقه اول | ۳۵ |
| طبقه دوم | ۷۰ | |
| طبقه سوم | ۱۰۰ | |
| مطالبات غیر بیمهای | طبقه اول | ۲۵ |
| طبقه دوم | ۵۰ | |
| طبقه سوم | ۷۵ | |
| طبقه چهارم | ۱۰۰ |
تبصره- موسسه بیمه میتواند ذخیره مطالبات بیمهای خود از دستگاههای اجرایی موضوع ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری که از بودجه دولتی استفاده میکنند را صفر درصد و ذخیره مطالبات بیمهای از سایر دستگاههای اجرایی موضوع ماده مذکور را حداکثر ۵۰ درصد کمتر از میزان مقرر در این ماده در دفاتر و حسابها اعمال نماید.
ماده ۳- چنانچه طبق نظر حسابرس، مطالبه در هر طبقهای لاوصول باشد، موسسه بیمه موظف است ۱۰۰ درصد آن را به عنوان ذخیره مطالبات در دفاتر و حسابهای خود اعمال نماید.
ماده ۴- مؤسسه بیمه موظف است تجزیه سنی مطالبات خود را جداگانه در یادداشتهای پیوست صورتهای مالی پایان دوره به شرح جدول زیر افشا نماید:
| مطالبات حقبیمه و سایر مطالبات بیمهای | مطالبات غیر بیمهای | جمع كل مطالبات | |
| ناخالص مطالبات طبقه چهارم | |||
| ناخالص مطالبات طبقه سوم | |||
| ناخالص مطالبات طبقه دوم | |||
| ناخالص مطالبات طبقه اول | |||
| ناخالص مطالبات از عملکرد سال جاری | |||
| جمع ناخالص (مانده مطالبات طبق صورتهای مالی) | |||
| کسر می شود: ذخیره مطالبات | |||
| جمع خالص (مانده مطالبات طبق صورتهای مالی) |
ماده ۵- موسسه بیمه موظف است ضمن شناسایی ذخیره مطالبات موضوع این آییننامه، ارقام مربوط را در صورتهای مالی خود افشا و کلیه مستندات و اطلاعات مربوط را از طریق سامانه سنهاب به بیمه مرکزی ارسال نماید.
ماده ۶- موسسه بیمه موظف است اطلاعات بیمهگذاران بدهکار خود اعم از اینکه بیمهنامههای مربوط به آنها منقضی شده یا نشده باشد را به ترتیبی که بیمه مرکزی مشخص میکند در سامانه بدهکاران بزرگ صنعت بیمه ثبت نماید. موسسات بیمه موظفند در انعقاد قرارداد بیمه با بیمهگذاران خود، بر مبنای این اطلاعات اقدام نمایند.
تبصره- در صورت عدم پرداخت حق بیمه توسط بیمهگذار، بیمهگر مکلف است در چارچوب شرایط عمومی بیمهنامه مربوط و قراردارد فیمابین، نسبت به صدور اخطار فسخ و در صورت لزوم فسخ قرارداد اقدام نماید.
بخش سوم: سایر موارد
ماده ۷- مسئولیت صحت اطلاعات موضوع این آییننامه و حسن اجرای آن بر عهده مدیرعامل و هیئتمدیره موسسه بیمه است. در صورت عدم رعایت مفاد این آییننامه، بیمه مرکزی میتواند حسب مورد یکی از اقدامات زیر را انجام دهد:
الف- تذکر کتبی به هیئتمدیره یا مدیرعامل و یا مسئول امور مالی یا کنترلی مربوط.
ب- منع پرداخت پاداش به هیئتمدیره و مدیران موسسه بیمه و سود تقسیمی تا میزان ذخیره مطالبات.
ج- محدود نمودن عملیات صدور بیمه.
د- محدود نمودن صدور بیمهنامه با حق بیمه قسطی با رعایت مقررات مربوط.
ه – منع فعالیت موسسه بیمه در برخی از رشتههای بیمه.
و- سلب صلاحیت حرفهای هیئتمدیره یا مدیرعامل و یا مسئول امور مالی یا کنترلی مربوط.
ماده ۸- موسسه بیمه موظف است مطالبات ناشی از عملیات بیمهای و سایر فعالیتهای موسسه بیمه که از ابتدای سال مالی ۱۳۹۶ ایجاد شده است، را با رعایت مقررات این آییننامه در حسابهای خود اعمال نماید.
تبصره- در خصوص مطالبات ناشی از عملیات بیمهای و سایر فعالیتهای موسسه بیمه که قبل از سال ۱۳۹۹ ایجاد شده است، موسسه بیمه موظف است ذخیره مطالبات را وفق این آییننامه محاسبه و حداکثر ظرف چهار سال در حسابهای خود اعمال نماید مشروط بر اینکه در هر سال حداقل ۲۵ درصد ذخیره مقرر در حسابهای موسسه بیمه اعمال شود.