مصوب ۲۷/۰۸/۱۳۶۶
شورای عالی بیمه در اجرای بند ۳ ماده ۱۷ قانون تاسیس بیمه مرکزی ایران و بیمهگری شرایط عمومی بیمهنامه آتشسوزی، صاعقه، انفجار مشتمل بر ۳۴ ماده را در جلسه مورخ ۳۷/۸/۱۳۶۶ به شرح پیوست تصویب نموده که از تاریخ ۰۱/۰۱/۱۳۶۷ به مرحله اجرا درآید . با تصویب شرایط فوق، شرایط عمومی بیمهنامههای آتش سوزی موضوع ماده ۳ آییننامه شماره ۳ ملغی خواهد بود:
فصل اول کلیات
ماده ۱- اساس قرارداد
این بیمهنامه براساس قانون بیمه مصوب اردیبهشت ماه سال ۱۳۱۶ و پیشنهاد کتبی بیمهگذار (که جزء لاینفک بیمهنامه میباشد) تنظیم گردیده است و مورد توافق میباشد.
آن قسمت از پیشنهاد کتبی بیمهگذار که مورد قبول بیمهگر واقع نگردیده و کتباً به بیمهگذار همزمان با صدور بیمهنامه اعلام گردیده است جزء تعهدات بیمهگر محسوب نمیگردد.
ماده ۳- بیمهگر
بیمهگر شرکت بیمه ایست که مشخصات آن در این بیمهنامه قید گردیده و جبران خسارت احتمالی را طبق شرایط مقرر در این بیمهنامه بعهده میگیرد.
ماده ۳- بیمهگذار
بیمهگذار شخص حقیقی یا حقوقی مذکور در این بیمهنامه است که بیمه را خریداری نموده و متعهد پرداخت حق بیمه آن میباشد.
ماده ۴- ذینفع
ذینفع هر شخص حقیقی یا حقوقی مذکور در این بیمهنامه اعم از بیمهگذار که در تمام یا قسمتی از موضوع بیمه نفع داشته باشد.
ماده ۵- مورد بیمه
مورد بیمه اموال مندرج در جدول مشخصات این بیمهنامه است که متعلق به بیمهگذار و یا در تصرف وی در محل مورد بیمه باشد.
اموال سایر اشخاص تا حدودی که با نوع اشتغال بیمهگذار ارتباط دارد و همچنین اثاثیه منزل و سایر اموال متعلق به اعضاء خانواده بیمهگذار یا کارگرانی که در منزل وی به سر میبرند، مشروط بر این که بهای آنها در سرمایه بیمه شده منظور و در محل مورد بیمه مستقر باشد بیمه شده محسوب میشود.
ماده ۶- مدت بیمه
مدت بیمه از ساعت ۱۳ روزی که به عنوان تاریخ شروع در بیمهنامه قید گردیده است آغاز و در ساعت ۱۳ روز انقضاء بیمهنامه خاتمه مییابد مگر آن که خلاف آن در بیمهنامه تصریح شده باشد.
ماده ۷- اعتبار بیمهنامه
اعتبار بیمهنامه و تعهد بیمهگر بعد از پرداخت اولین قسط حق بیمه آغاز میگردد و بیمهگذار مدیون باقیمانده حق بیمه خواهد بود مگر آن که تاریخ شروع موخری کتباً مورد توافق قرار گیرد . ولی در هر حال پایان مدت قرار داد در صورت نبودن شرط خلاف تاریخ مندرج در بیمهنامه میباشد.
ماده ۸- اصل غرامت
جبران خسارت در هیچ مورد از میزان زیان وارده به بیمهگذار نسبت به مورد بیمه در زمان وقوع خسارت تجاوز نمینماید.
فصل دوم شرایط
ماده ۹- اصل حسن نیت
بیمهگذار مکلف است با رعایت دقت و صداقت در پاسخ به پرسشهای بیمهگر کلیه اطلاعات راجع به موضوع بیمه را در اختیار بیمهگر قرار دهد.
اگر بیمهگذار در پاسخ به پرسش بیمهگر عمداً از اظهار مطلبی خودداری نماید و یا عمدا بر خلاف واقع اظهاری بنماید قرار داد بیمه باطل و بلااثر خواهد بود ولو مطلبی که کتمان شده یا بر خلاف واقع اظهار شده هیچگونه تاثیری در وقوع حادثه نداشته باشد. در اینصورت نه فقط وجوه پرداختی بیمهگذار به وی مسترد نخواهد شد بلکه بیمهگر میتواند مانده حق بیمه را نیز مطالبه نماید.
ماده ۱۰- خطرات بیمهشده
تامین بیمهگر با رعایت استثنائات و محدودیتهای مندرج در بیمهنامه شامل تحقق خسارت ناشی از خطرات زیر خواهد بود.
۱- آتش
در این بیمهنامه منظور از آتش عبارت است از ترکیب هر ماده با اکسیژن به شرط آن که با شعله همراه باشد.
۳- صاعقه
در این بیمهنامه صاعقه عبارت است از تخلیه بارالکتریکی بین دو ابر یا بین ابر و زمین که بر اثر القاء دوبار مخالف به وجود می آید.
۳- انفجار
در این بیمهنامه انفجار به مفهوم هر نوع آزاد شدن ناگهانی انرژی حاصل از انبساط گاز و یا بخار است.
ماده ۱۱ – خسارت و هزینههای قابل تامین
این بیمهنامه خسارت مشروحه زیر را تامین مینماید:
۱- خسارت مستقیم ناشی از آتش ، صاعقه و انفجار.
۳- خسارت و هزینه ناشی از اقدامات لازم که بمنظور جلوگیری از توسعه خسارت صورت میگیرد. همچنین خسارت و هزینه ناشی از نقل مکان ضروری مورد بیمه به منظور نجات آن از خطرات بیمهشده .
ماده ۱۳- حدود خسارت قابل تامین
این بیمهنامه خسارت مستقیم به مورد بیمه را که ناشی از آتش ، صاعقه و انفجار در مکان و محل مورد بیمه باشد به شرح مندرج در بیمهنامه و به میزان زیان وارده به بیمهگذار نسبت به مال بیمهشده جبران خواهد نمود.
خسارت قابل پرداخت نمیتواند از مابه التفاوت ارزش هر یک از اقلام بیمهشده بلافاصله قبل و بعد از وقوع خسارت و یا در صورت خسارت و یا در صورت خسارت کلی از مبلغ بیمهشده هر یک از اقلام خسارت دیده تجاوز نماید و زیان حاصله از وقفه در کار و تولید و زیان ناشی از افزایش هزینه تعمیر، بازسازی و تاسیس مجدد بیمه نمیباشد.
ماده ۱۳- خطرات اضافی
در صورت موافقت بیمهگر و دریافت حق بیمه اضافی میتوان خطرات دیگری را مضاف به آنچه تحت عنوان خطرات بیمهشده آمده است بیمه نمود.
تامین خطرات اضافی منوط به صدور الحاقیه خواهد بود.
ماده ۱۴- پرداخت حق بیمه
در صورت نبودن شرط خلاف بیمهگذار موظف است حق بیمه را در مقابل دریافت بیمهنامه نقدا بپردازد و قبض رسیدی که به امضا، مجاز بیمهگر رسیده باشد اخذ نماید.
ماده ۱۵- کتبی بودن اظهارات
پیشنهاد و اظهار بیمهگذار و بیمهگر بایستی کتباً به آخرین نشانی اعلام شده ارسال گردد.
ماده۱۶ – کاهش ارزش مورد بیمه
در صورتیکه بهای اموال بیمهشده بطور محسوس از ارزش مورد بیمه کمتر شود بیمهگذار موظف است موضوع را بدون تاخیر به اطلاع بیمهگر برساند.
در صورتیکه کل و یا قسمتی از مورد بیمه بدلیلی غیر از تحقق خطرات بیمهشده زیان کلی ببیند بیمهنامه در ارتباط با کل و یا آن قسمت از مورد بیمه از زمان وقوع زیان کلی منفسخ و حق بیمه دوره اعتبار به صورت روزشمار محاسبه و مابهالتفاوت به بیمهگذار مسترد میشود.
ماده ۱۷ – بیمه مضاعف
اگر تمام یا قسمتی از اموال بیمهشده موضوع این بیمهنامه به موجب قرارداد دیگری و برای همان خطر و مدت نزد بیمهگر دیگری بیمه شود بیمهگذار ملزم است مراتب را بدون تاخیر و با ذکر نام بیمهگر جدید و مبلغ بیمهشده به اطلاع بیمهگر برساند.
در صورت وقوع حادثه مسئولیت بیمهگر به تناسب مبلغی که خود بیمه کرده با مجموع مبالغ بیمهشده میباشد.
چنانچه اموال بیمهشده تحت بیمهنامه دیگری مانند بیمهنامه باربری که قبل از شروع بیمهنامه حاضر تنظیم گردیده بیمهشده باشد مسئولیت بیمهگر فقط نسبت به قسمتی خواهد بود که بوسیله بیمهنامه مقدم تامین نشده است.
ماده ۱۸ – تشدید خطر
هرگاه در مدت بیمه تغییراتی در کیفیت و یا وضعیت مورد بیمه داده شود که موجب تشدید خطر باشد بیمهگذار موظف است بدون تاخیر بیمهگر را از تغییرات حاصله آگاه سازد و نیز در صورتیکه تغییرات نامبرده در اثر عمل بیمهگذار نبوده ولی بیمهگذار از حدوث آن اطلاع داشته باشد ملزم است ظرف مدت ده روز از تاریخ اطلاع بیمهگر را آگاه نماید.
در صورت تشدید خطر بیمهگر میتواند حق بیمه اضافی متناسب با خطر را برای مدت باقیمانده مطالبه یا اینکه قرارداد بیمه را ظرف ده روز از تاریخ اعلام بیمهگذار فسخ نماید. در صورتیکه طرفین نتوانند در میزان حق بیمه اضافی توافق نمایند از تاریخ اعلام عدم قبول بیمهگذار بیمهنامه منفسخ میگردد.
در هر صورت بیمهگر حق دارد حق بیمه اضافی را از هنگام تشدید خطر تا از زمان فسخ و یا انقضای مدت بیمه مطالبه نماید.
در صورت تحقق خطر هرگاه مسلم شود در حین اجرای قرارداد بیمهگذار عوامل تشدید خطر را میدانسته و بیمهگر را مطلع نکرده است بیمهگر میتواند خسارت را به نسبت حق بیمه دریافتی و حق بیمه مجدد پرداخت کند.
ماده ۱۹- حقوق مرتهن
بیمهگر مکلف است حقوق قانونی مرتهن را در مورد اموال بیمهشده اعم از منقول و غیر منقول تا حدود حداکثر تعهد خود در پرداخت خسارت رعایت نماید. حقوق مرتهن نسبت به اموال بیمهشده مزبور باید به اطلاع بیمهگر رسیده باشد.
ماده ۳۰- تغییر مالکیت
در صورتیکه مالکیت مورد بیمه به دیگری انتقال داده شود مراتب میبایستی در اسرع وقت به اطلاع بیمهگر برسد. در اینصورت انتقال حقوق و تعهدات ناشی از قرارداد بیمه به انتقال گیرنده منوط به موافقت کتبی شخص اخیر میباشد.
خسارت به نسبت میزان استحقاق به ذویالحقوق اعم از ذینفع مندرج در بیمهنامه پرداخت میشود.
ماده ۳۱- فسخ بیمهنامه
بیمهگر و بیمهگذار میتوانند در هر زمان تقاضای فسخ بیمهنامه را بنمایند . در صورتیکه تقاضای فسخ بیمهنامه توسط بیمهگذار صورت پذیرد بیمهگر با در نظر گرفتن تعرفه کوتاه مدت حق بیمه را محاسبه و مابه التفاوت دریافتی را به بیمهگذار مسترد مینماید.
بیمهگر میتواند با اخطار کتبی سی روزه بیمهنامه را فسخ و اعلامیه آن را با پست سفارشی به آخرین نشانی اعلام شده بیمهگذار ارسال نماید. در اینصورت بیمهگر بایستی حق بیمه دریافتی باقیمانده مدت را پس از انقضاء سی روز از تاریخ ابلاغ اخطار مزبور به بیمهگذار بصورت روزشمار مسترد نماید.
ماده ۳۳ – مواردی که بیمهگذار حقوق خود را از دست میدهد
در موارد زیر قرارداد بیمه باطل است و حق بیمه دریافتی قابل استرداد نمیباشد. در صورتیکه قسمتی از حق بیمه وصول نشده و یا خسارتی پرداخت شده باشد بیمهگر محق در مطالبه آن خواهد بود.
۱- کتمان حقایق یا اظهارات خلاف واقع عمدی بیمهگذار در پیشنهاد بیمه بهنحوی که منجر به کاهش اهمیت خطر در نظر بیمهگر شده باشد.
۳- بیمه کردن اموال به میزانی بیش از ارزش واقعی با قصد تقلب .
۳- بیمه مضاعف مورد بیمه در مقابل همان خطر و مدت در نزد بیمهگر دیگر با قصد تقلب .
۴- مباشرت و یا مشارکت در ایجاد خسارت عمدی در موضوع بیمه توسط ذویالحقوق اعم از بیمهگذار و یا قائم مقام وی.
۵- بیمه خطری که قبلاً تحقق یافته است.
ماده ۳۳ – وظایف بیمهگذار در صورت وقوع حادثه
در صورت وقوع حادثه بیمهگذار موظف است:
۱- حداکثر ظرف پنج روز از زمان اطلاع وقوع حادثه بیمهگر را مطلع نماید.
۳- حداکثر ظرف ده روز از زمان اطلاع وقوع حادثه بایستی کیفیت حادثه ، فهرست اشیاء نجات داده شده ، محل جدید آنها و مبلغ تقریبی خسارت را برای بیمهگر ارسال دارد.
۳- برای جلوگیری از توسعه خسارت در موقع یا بعد از وقوع حادثه، کلیه اقدامات لازم را بهعمل آورد.
۴- بدون اجازه بیمهگر در مورد بیمه تغییراتی ندهد که تعیین علت حادثه یا ارزیابی خسارت را دچار اشکال نماید. مگر آن که تغییرات در جهت تقلیل خسارت و یا رعایت منافع عمومی ضروری باشد.
۵- ضمن همهگونه همکاری که بیمهگر برای تعیین حدود تعهدات خود بدان نیاز دارد حداکثر تا ۱۵ روز بعد از اطلاع از وقوع حادثه فهرست اموال موجود در روز حادثه، فهرست اموال از بین رفته و آسیبدیده و در صورت درخواست بیمهگر بهای آنها بلافاصله قبل از تاریخ حادثه در اختیار بیمهگر قرار دهد.
ماده ۳۴- ارزیابی خسارت
۱- در صورتیکه مالی به کمتر از قیمت واقعی بیمهشده باشد بیمهگر فقط بتناسب مبلغی که بیمه کرده است با قیمت واقعی مال مسئول خسارت خواهد بود.
۳- قیمت واقعی مورد بیمه در زمان بروز خسارت بر این اساس که بیمه را نباید وسیله انتفاع قرارداد ، محاسبه خواهد شد.
۳- در صورتیکه مبلغ خسارت وارده مورد توافق نباشد بیمهگر و بیمهگذار حق دارند درخواست تعیین میزان خسارت وارده را بهوسیله هیاتی مرکب از سه نفر کارشناس به شرح زیر بنمایند:
الف – هر یک از طرفین یک نفر کارشناس انتخاب و کتباً بطرف دیگر معرفی مینماید.
کارشناسان منتخب متفقاً نسبت به تعیین کارشناس سوم اقدام خواهند نمود. در صورتیکه یکی از طرفین کارشناس منتخب خود را در مدت ۱۴ روز از تاریخ اعلام طرف دیگر انتخاب ننماید و یا کارشناسان منتخب در تعیین کارشناس سوم ظرف مدت یک ماه از تاریخ آخرین انتخاب و اعلام به توافق نرسند درخواست تعیین کارشناس یا کارشناسان تعیین نشده به دادگاه ذیصلاح تقدیم خواهد شد.
ب – هر یک از طرفین میتواند در صورتیکه کارشناس سوم نسبت خویشاوندی با طرف دیگر داشته باشد کارشناس مزبور را رد نماید.
ج – هر یک از طرفین حق الزحمه کارشناس منتخب خود را خواهد پرداخت و حقالزحمه کارشناس سوم بالمناصفه بهعهده طرفین خواهد بود.
ماده ۳۵ – اختیارات بیمهگر در مورد اموال خسارت دیده
بیمهگر میتواند اموال خسارت دیده و نجات داده شده را تصاحب ، تعمیر و یا تعویض نماید.
که در اینصورت میبایستی تمایل خود را کتبا و حداکثر ظرف ۳۰ روز پس از دریافت مدارک مذکور در بند ۵ ماده ۳۳ به بیمهگذار ابلاغ نماید. بهای اموال تصاحب شده براساس توافق و یا ارزیابی تعیین خواهد شد. تعمیر و یا تعویض اموال مورد بیمه خسارت دیده توسط بیمهگر میبایستی ظرف مدتی که عرفا کمتر از آن مقدور نمیباشد انجام پذیرد.
ماده ۳۶- مهلت پرداخت خسارت
بیمهگر مکلف است حداکثر ظرف چهار هفته پس از دریافت کلیه اسناد و مدارکی که بتواند بهوسیله آنها حدود مسئولیت خود و میزان خسارت وارده را تشخیص دهد، اقدام به تسویه و پرداخت خسارت نماید.
ماده ۳۷ – مواردی که موجب کاهش جبران خسارت میشود
در موارد زیر بیمهگر میتواند پرداخت خسارت را رد نماید یا اینکه آن را به نسبت درجه تقصیر ذوی الحقوق اعم از بیمهگذار یا قائم مقام وی کاهش دهد:
۱- هرگاه حادثه در اثر تقصیر ذویالحقوق اعم از بیمهگذار و یا قائممقام وی روی داده باشد.
۳- هرگاه بیمهگذار به وظایف مندرج در ماده ۳۳ عمل ننموده باشد و در نتیجه میزان خسارت افزایش یافته ویابه حقوق بیمهگرخدشه وارد آید.
ماده ۳۸ – مهلت اقامه دعوی
بیمهگر و بیمهگذار ضمن عقد خارج لازم شرط و توافق نمودند که کلیه دعاوی ناشی از این بیمهنامه را ظرف مدت دو سال از تاریخ بطلان ، فسخ و یا انقضای مدت بیمهنامه و در صورت وقوع حادثه موضوع بیمهنامه از تاریخ وقوع حادثه مزبور علیه یکدیگر اقامه نمایند و هرگونه ادعای احتمالی پس از انقضای دو سال یاد شده را ازخود سلب و بلاعوض به طرف مقابل صلح نمودند. دعاوی ناشی از این بیمهنامه پس از دو سال مذکور مشمول مرور زمان و غیر قابل استماع میباشد.
ماده ۳۹ – اصل قائممقامی
کلیه حقوق بیمهگذار علیه اشخاص ثالث به لحاظ تقصیر یا مسئولیت اشخاص مذکور در ایجاد حادثه تا میزان خسارت پرداخت شده توسط بیمهگر، به شخص اخیر منتقل میگردد.
شرکاء ، کارکنان ، همسر و بستگان نسبی و یا سببی درجه اول بیمهگذار از لحاظ اجرای مقررات این ماده شخص ثالث تلقی نمیگردند مگر آن که خسارت ناشی از عمد آنان باشد.
فصل سوم – استثنائات
ماده ۳۰- مسکوکات، پول، اوراق بهادار، اسناد، فلزات قیمتی به هر شکل ، جواهرات و مروارید، سنگهای قیمتی سوارنشده ، هرگونه اسناد و نسخ خطی و همچنین هزینه بازسازی نقشه ، جمعآوری مجدد اطلاعات و یا تنظیم دفاتر بازرگانی تحت این بیمهنامه پوشش ندارد مگر آن که صراحتاً خلاف آن شرط شده باشد.
ماده ۳۱- تحقق خطرات موضوع این بیمهنامه چنانچه ناشی از هر یک از حوادث و وقایع ذیل باشد، تحت پوشش این بیمهنامه نخواهد بود. مگر آن که صراحتاً خلاف آن شرط شده باشد:
۱- جنگ. جنگ داخلی، آشوب و بلوا، اعتصاب، قیام، انقلاب، کودتا، اغتشاشات داخلی و یا اقدامات احتیاطی مقامات نظامی و انتظامی
۳- زمین لرزه، آتشفشان، ریزش زمین، سیل، طغیان رودخانهها، حریق تحتالارضی و یا آفات سماوی
۳- انفجار مواد منفجره مانند دینامیت، تی ــ ان ــ تی و باروت
۴- فعل و انفعالات هستهای
ماده ۳۳- خسارت وارده به موتورها و ماشینهای برقی در نتیجه اتفاقات زیر که در داخل موتورها و ماشینهای مزبور بوقوع بپیوندد به هر علت مورد پوشش این بیمهنامه نمیباشد:
اتصالات و اثرات ناشی از جریان برق، پاره شدن هادی، جرقه زدن، امواج برقی ناشی از این اتفاقات بار زیاد و یا عدم کفایت عایقبندی. لکن خسارتی که در نتیجه اتفاقات مذکور در سایر قسمتهای مورد بیمه بروز نماید، تحت پوشش خواهد بود.
ماده ۳۳- خسارت وارده به ظروف تحت فشار صنعتی ناشی از انفجار این ظروف مورد پوشش این بیمهنامه نمیباشد. لکن خسارتی که در نتیجه تحقق خطر مزبور در سایر قسمتهای مورد بیمه بروز نماید تحت پوشش خواهد بود.
ماده ۳۴- خسارت وارده به مورد بیمه در محدوده آتش کنترل شده تحت پوشش این بیمهنامه نخواهد بود.