در روزهایی که فضای جامعه پر از خبرهای نگرانکننده است، کودکان بیش از آنچه تصور میکنیم تحت تأثیر این فضا قرار میگیرند، شاید در نگاه اول به نظر بیاید که آنها معنی دقیق اتفاقات را ندانند، اما تغییر در رفتار بزرگترها، لحن صحبتها و فضای خانه را خیلی زود حس میکنند.
در چنین شرایطی، مهمترین نیاز کودک احساس امنیت و آرامش است بدون آنکه در جریان جزئیات نگرانکننده اتفاقات قرار گیرد.
چرا کودکان در شرایط ناآرام این روزها بیشتر مضطرب میشوند؟
کودکان دنیا را از دریچه رفتار والدین میبینند، وقتی فضا تغییر میکند، آنها بدون تحلیل منطقی، فقط «حس ناامنی» را دریافت میکنند.
طبق منابع روانشناسی کودک:
- کودکان مفاهیم پیچیده را درک نمیکنند، اما ترس و اضطراب را کاملاً حس میکنند.
- واکنش والدین نقش تعیینکنندهای در شکلگیری احساس امنیت آنها دارد.
نشانههای اضطراب در کودکان
استرس همیشه با حرف زدن مشخص نمیشود. گاهی در رفتار دیده میشود:
- بیقراری یا زودرنجی
- وابستگی بیشتر به والدین
- ترس از تنها ماندن
- اختلال خواب یا کابوس
- سوالهای مداوم در مورد امن بودن خانه و خانواده
- بعضی مشکلات جسمی مانند دلپیچه، سردرد و …
اولین گام حمایت از کودک؛ ایجاد حس امنیت
اولین و مهمترین کاری که میتوانید انجام دهید، این است که محیطی قابل پیشبینی و امن برای کودک بسازید.
حفظ روتینهای روزمره
حتی در شرایط سخت، سعی کنید اینها ثابت بمانند:
- زمان خواب
- وعدههای غذایی
- زمان بازی
حضور واقعی والدین
کودکان زمانی احساس امنیت میکنند که:
- والدین در دسترس باشند
- با آنها وقت بگذرانند
- آرام رفتار کنند
ساختن یک فضای امن در خانه
یک گوشه کوچک در خانه میتواند به پناهگاه کودک تبدیل شود:
- اسباببازی مورد علاقه
- کتاب یا نقاشی
- نور ملایم
گام دوم حمایت از کودک؛چطور با او درباره شرایط صحبت کنیم؟
یکی از دغدغههای اصلی والدین این است که چه بگوییم؟
از او شروع کنید
از کودک بپرسید:
- چیزی شنیدی؟
- چه احساسی داری؟
ساده و قابل فهم توضیح بدهید
نیازی به جزئیات نیست. مثلا میتوانید بگویید:
- «بعضی اتفاقها باعث شده شرایط کمی فرق کنه، ولی ما مراقبیم.»
اطمینان بدهید
جملات ساده اما مهم:
- «ما کنارت هستیم»
- «تو در امنیت هستی»
نقش اخبار در افزایش استرس کودک
یکی از مهمترین منابع اضطراب برای کودکان، اخبار است.
- تصاویر و ویدیوهای نگرانکننده میتوانند تأثیر عمیق بگذارند
- حتی شنیدن مکالمات بزرگترها هم کافی است
راهکار:
- زمان مشخص برای پیگیری اخبار داشته باشید.
- در حضور کودک اخبار را پخش نکنید.
- چنانچه کودک به طور ناخواسته در معرض خبر قرار گرفت به توضیحهای کوتاه و کنترلشده اکتفا کنید.
چطور استرس کودک را کاهش دهیم؟
فعالیتهای خلاقانه
- نقاشی
- نمایش عروسکی
- قصهگویی
- کاردستی
بازی و تحرک
تحرک بدنی ساده (حتی در خانه) مانند:
- دویدن
- بازیهای حرکتی
- بازیهای گروهی
تمرینهای آرامسازی
- نفس عمیق
- گوش دادن به موسیقی آرام
اشتباهات رایج والدین
در این شرایط، بعضی رفتارها میتواند اضطراب کودک را بیشتر کند:
- نادیده گرفتن ترس کودک
- گفتن «چیزی نیست» بدون توضیح
- انتقال اضطراب خود به کودک
- قرار دادن او در معرض اخبار
یک نکته مهم که کمتر به آن توجه میشود کودکان بیشتر از حرفها، «حس شما» را دریافت میکنند.
اگر شما:
- آرامتر باشید
- کنترل بیشتری داشته باشید
- واکنشهای متعادل نشان دهید
در شرایط ناپایدار این روزها خانه قلمرو ماست
در شرایطی که بیرون از خانه قابل کنترل نیست، هنوز یک چیز کاملاً در اختیار ماست؛ فضای خانه و احساسی که کودک در آن زندگی میکند.
با چند اقدام ساده:
- حفظ روتین
- محدود کردن اخبار
- حضور آگاهانه
- گفتوگوی درست
میتوانیم کمک کنیم کودک این روزها را با اضطراب کمتر و احساس امنیت بیشتری پشت سر بگذارد.