همه ما خانه را مترادف با پناهگاهی امن میدانیم، اما آیا در شرایطی بحرانی مانند جنگ، امکان محافظت از ما را دارد؟ وقتی شرایط بیرونی ناپایدار است، خانه همچنان مهمترین پناهگاه شماست، اما با انجام چند اقدام ساده میتوانید این فضا را از همیشه امنتر کنید و برای مقابله با هر شرایط اضطراری آماده شوید.
در ادامه قدمبهقدم با شما همراه میشویم تا ابتدا خانه را به فضایی ایمنتر تبدیل کنید، سپس با برنامهریزی آگاهانه، در مواجهه بحرانهای احتمالی آماده باشید.
خانه خود را برای بحران آماده کنید
وقتی از آماده کردن خانه برای شرایط اضطراری حرف میزنیم، در واقع میخواهیم خطرات احتمالی را به حداقل برسانیم و آماده واکنش سریع به بحرانها باشیم. در شرایط وحشتناکی مثل جنگ، معمولا احساس بیقدرتی اول از همه به سراغمان میآید و نمیدانیم چطور از خود و خانوادهمان محافظت کنیم. این قدمها میتوانند نقطه شروع خوبی برای شما باشند:
قدم اول: پناهگاه امن خانه را مشخص کنید
هر خانه باید یک نقطه امن داشته باشد؛ جایی که در مواقع خطر بتوانید به آن پناه ببرید. این فضا باید تا حد ممکن از پنجرهها دور باشد و دیوارهای محکمتری داشته باشد. قبل از اینکه در شرایط اضطراری قرار بگیرید، اتاق امن خانه را مشخص کنید.
- اگر در سازهای مقاوم و مستحکم زندگی میکنید، زیرزمین میتواند بهترین پناهگاه در شرایط جنگی باشد.
- همچنین حمام خانه نیز اگر از دیوارهای خارجی دور است و پنجره ندارد، میتواند نقش پناهگاه را ایفا کند.
- در کشور ما در شرایط جنگی کنونی، ایستگاههای مترو به پناهگاه تبدیل شدهاند.
قدم دوم: شیشهها را ایمنسازی کنید
قدم اول شما در شرایط اضطراری، باید فاصله گرفتن از شیشه باشد. اما میتوانید با چند راهکار ساده، شیشهها را ایمنتر کنید تا در صورت شکستگی آسیب کمتری به افراد و محیط وارد کنند. برای ایمنسازی شیشهها، به یک نوارچسب پهن نیاز دارید و البته رعایت کردن اصول زیر:
- ابتدا از یک گوشه تا گوشه دیگر پنجره، نوارچسب را به صورت ضربدر روی سطح شیشه بچسبانید؛
- در ادامه نوارچسب را به صورت عمودی با فاصله چند سانتی (حداکثر ۱۵ تا ۲۰ سانت) روی سطح شیشه بزنید؛
- سپس با همان فاصله چند سانتی چسب را به صورت افقی در سرتاسر شیشه بچسبانید؛
در نهایت باید ساختاری مشبک شیشه را بپوشاند. همچنین برای استحکام خوب است انتهای نوارها را نیز روی قاب پنجره ادامه دهید و محکم کنید.
قدم سوم: تزئینات، قابها و لوسترها را پایین بیاورید
وسایل تزئینی در حالت عادی خانه را به محل آرامش شما تبدیل میکنند، اما در شرایط اضطراری میتوانند منبع خطر باشند (مخصوصا اگر روی دیوارهای خارجی نصب شده باشند). این وسایل با سقوط باعث آسیب میشوند؛ پس باید آنها را محکم کنید یا در صورت امکان موقتا پایین بیاورید. اول از همه با این وسایل شروع کنید:
- قابهای دیواری
- آینهها
- لوسترها و چراغهای آویز
- اشیای سنگین روی قفسهها
این اقدام فضای داخلی خانه را برای شما امنتر میکند.
قدم چهارم: کپسول آتشنشانی تهیه کنید
خوب است یک کپسول آتشنشانی خانگی تهیه کنید و نحوه استفاده از آن را به تمام اعضای خانواده آموزش دهید. در شرایط بحرانی، بهترین گزینه یک کپسول دیاکسید کربن (CO2) است که برای خاموش کردن آتشسوزی ناشی از اتصال برق و مواد اشتعالآور نیز کاربرد دارد.
قدم پنجم: کیت اضطراری را آماده کنید
چه بخواهید در خانه با مشکلاتی مانند قطعی برق و گاز دست و پنجه نرم کنید و چه قصد آمادگی برای خروج اضطراری را داشته باشید، کیت اضطراری بهترین دوست شما خواهد بود. پس بدون اتلاف وقت، این وسایل را جمعآوری کنید:
- آب آشامیدنی، حداقل ۳ لیتر برای مصرف روزانه هر نفر و برای حداقل ۳ روز
- ابزارهای تصفیه آب مثل قرص کلر یا فیلترهای قابلحمل
- غذاهای فاسدنشدنی، مثل انواع کنسروها، بیسکویتهای غنی از کالری، خرما، میوه خشک یا آجیل
- جعبه کمکهای اولیه، که باید شامل انواع باند، گاز استریل، پد الکل ضدعفونی، پماد آنتیبیوتیک، داروهای مسکن، آنتیهیستامین، داروهای ضداسهال و ذخیره ۱۰ روز داروهای مصرفی شما باشد
- چراغ قوه یا چراغ پیشانی با باطری اضافه
- رادیویی که با باطری یا به صورت هندلی کار میکند
- پاوربانک شارژ شده برای استفاده اضطراری از تلفن همراه
- ابزارهای کاربردی مثل چاقوی چندکاره (سوئیسی)، نوارچسب، طناب، فندک ضدآب یا کبریت
- پتوهای نجات یا کیسه خواب
- لوازم بهداشت فردی، از جمله دستمال مرطوب، ژل ضدعفونیکننده، دستمال کاغذی، صابون، مسواک و خمیردندان، کیسه زباله و…
- وسایل ضروری مراقبت کودک مثل شیر خشک، شیشه شیر، پوشک و…
- مدارک، پول نقد، اشیاء قیمتی مانند طلا و لپتاپ و…
قدم ششم: آماده قطع برق و گاز باشید
این اقدام میتواند از آتشسوزی و انفجار جلوگیری کند، اما باید حتما پیش از بحران برای اقدام سریع آماده باشید. خوب است زمانی که صدای انفجار، پدافند یا جنگندهها را شنیدید یا هر زمان قصد تخلیه اضطراری منزل را داشتید برق، گاز و حتی آب را قطع کنید. این دستورالعملها شما را راهنمایی خواهند کرد:
- بستن شیر اصلی گاز: پیش از بحران جای شیر گاز را پیدا کنید، که معمولا بیرون از ساختمان و کنار کنتور گاز واقع شده است. اهرم آن را ۹۰ درجه بچرخانید تا به شکل عمود بر لوله قرار بگیرد.
- قطع برق خانه: قبل از حادثه جعبه فیوز را پیدا کنید، که معمولا در زیرزمین، پارکینگ یا راهروی خروجی قرار دارد. اول همه فیوزهای فرعی و سپس فیوز اصلی را به سمت پایین فشار دهید تا روی حالت خاموش قرار گیرد.
- بستن شیر اصلی آب: موقعیت شیر اصلی آب را پیش از حادثه پیدا کنید، که معمولا جایی که لوله اصلی به ساختمان وارد میشود قرار دارد. اگر فلکهای بود آن را در جهت عقربههای ساعت بچرخانید و اگر اهرمی بود، با چرخش ۹۰ درجه ببندید.
قدم هفتم: برای تخلیه امن ساختمان آماده باشید
حتی با وجود ایمنسازی خانه نیز ممکن است تخلیه آن ضروری باشد. در این صورت، آمادگی و برنامهریزی شما اهمیت زیادی دارد:
- مسیرهای خروج اضطراری را شناسایی کنید
- همیشه کفش و لباس مناسب را نزدیک خروجیها آماده داشته باشید
- کیت ضروری خود را در کوله پشتیهای قابلحمل جا دهید و نزدیک خروجی بگذارید
- بخشی از لوازم ضروری را در ماشین خود نیز نگه دارید و سعی کنید باک ماشین تا جای ممکن پر باشد
مدیریت استرس، مهمترین ابزار شماست!
حتی اگر خانه کاملاً آماده باشد، بدون مدیریت استرس نمیتوان تصمیمهای درست گرفت. در شرایط بحران، ذهن تحت فشار قرار میگیرد و ممکن است واکنشها کند یا نادرست شوند. برای مدیریت بهتر:
- چند نفس عمیق بکشید
- روی اقدامات بعدی تمرکز کنید
- از انجام کارهای عجولانه پرهیز کنید
آرامش ذهنی به شما کمک میکند از امکاناتی که آماده کردهاید، بهدرستی استفاده کنید. به همین دلیل، مدیریت استرس یکی از مهمترین بخشهای آمادگی است.
تمام اعضای خانواده را هماهنگ کنید
حتی اگر خانه را آماده کنید، کیت اضطراری را بچینید و روش قطع برق و گاز را یاد بگیرید، کار شما تمام نشده است. همه اعضای خانواده، مخصوصا کودکان، باید وظایف خود را در شرایط بحرانی بدانند و برای سناریوهای مختلف آماده شوند. این موارد را با تمام اعضای خانواده به اشتراک بگذارید:
- با صدای جنگندهها، پدافند، انفجار یا هرگونه هشدار، همه اعضای خانواده باید به پناهگاه امن خانه، که ابتدای کار مشخص کردهاید، بروند. سپس روی زمین دراز بکشند و سر و گردن خود را با دست بپوشانند.
- در صورت تخلیه اضطراری، کیتهای از پیش آماده شده را بردارند و به سرعت خارج شوند. برای خروج نباید از آسانسور استفاده کنند و حتما از پله خارج شوند.
- پس از خروج از منزل، از طریق مسیرهای پرتردد به سمت پناهگاههای امن بروند و از پلها، تیر برقها و ساختمانهای بلند دوری کنند.
- ممکن است در هرج و مرج شرایط اضطراری اعضای خانواده خود را گم کنید؛ پس حتما یک یا دو مکان ملاقات مشخص برای مواقع اضطراری تعیین کنید.
- شماره تلفن همه اعضای خانواده را روی کاغذ بنویسید و همیشه همراه داشته باشید تا در صورت گم کردن موبایل، ارتباط خود را حفظ کنید.
بررسی نهایی امنیت خانه
دنبال کردن این قدمها میتواند در زمان آرامش خیال شما را راحت کند و در شرایط بحرانی نیز تامینکننده امنیت شما باشد، پس توصیه میکنیم همه این موارد را جدی بگیرید. در کنار اقدامات فیزیکی، مرور دورهای آمادگی خانه اهمیت زیادی دارد. بهتر است هر چند وقت یکبار این موارد را بررسی کنید:
- تاریخ انقضای مواد غذایی و داروهای کیت اضطراری
- سالم بودن چراغقوهها و باتریها
- دسترسی آسان به مسیرهای خروج
- آگاهی همه اعضای خانواده از برنامههای اضطراری
همچنین، تمرین سناریوهای ساده مثل خروج سریع از خانه یا رفتن به پناهگاه امن، میتواند در زمان واقعی، واکنشها را سریعتر و منسجمتر کند. این تمرینها بهویژه برای کودکان اهمیت دارد، چون باعث میشود در شرایط واقعی کمتر دچار ترس و سردرگمی شوند.