آیین‌نامه شماره ۱۰۳ – شورای عالی بیمه با عنوان آیین‌نامه اجرایی قانون الحاق دولت ایران به سیستم بین‌المللی بیمه مسئولیت مدنی وسائط نقلیه موتوری زمینی در مقابل شخص ثالث

مصوب ۱۵/۰۵/۱۴۰۲

شورای عالی بیمه در اجرای ماده واحده قانون الحاق دولت ایران به سیستم بین‌المللی بیمه مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی در مقابل شخص ثالث (کارت سبز) مصوب ۰۵/۰۳/۱۳۵۶ و به استناد ماده (۹) قانون مدنی و مقررات شورای دفاتر کارت سبز (COB) در جلسه مورخ ۱۵/۰۵/۱۴۰۲ آیین‌نامه اجرایی قانون فوق (شماره ۷۳) مصوب ۲۷/۰۴/۱۳۹۱ را اصلاح و به شرح زیر به عنوان آیین‌نامه شماره ۱۰۳ تصویب نمود:

ماده ۱- تعاریف و اصطلاحات: در این آیین نامه اصطلاحات و عبارت‌های ذیل در معانی مشروحه مقابل آن به کار می‌روند:
۱ – قانون الحاق: قانون الحاق دولت ایران به سیستم بین‌المللی بیمه مسئولیت مدنی وسائط نقلیه موتوری زمینی در مقابل شخص ثالث (کارت سبز) مصوب ۰۵/۰۳/۱۳۵۶.
۲ – قانون بیمه اجباری شخص ثالث: قانون بیمه اجباری خسارت وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب سال ۱۳۹۵ و اصلاحات بعدی.
۳ – دفتر: دفتر ایرانی عضو سیستم بین المللی بیمه مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی (کارت سبز) که به صورت مؤسسه غیرتجارتی غیرانتفاعی مستقل توسط شرکت‌های بیمه دارای مجوز صدور بیمه‌نامه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه، تأسیس، اداره و تأمین مالی می‌شود و از طرف بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران به عنوان دفتر داخلی کارت سبز به نهادهای بین‌المللی مربوطه حسب مقررات معرفی می‌شود و دارای کلیه وظایف، اختیارات و مسئولیت‌های مربوطه طبق قوانین و مقررات است.
۴ – عضو: هر مؤسسه بیمه مجاز به انجام عملیات بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه که پس از اخذ تاییدیه بیمه مرکزی با اخذ پروانه صدور کارت سبز از دفتر مجاز به عملیات کارت سبز می‌گردد.
۵ – کارگزار خسارت: مؤسسه بیمه یا هر شخص حقیقی یا حقوقی که توسط یک یا چند عضو با تایید دفتر به منظور رسیدگی و تسویه خسارت‌های ناشی از حادثه وسیله نقلیه دارای کارت سبز منصوب می‌شود.
۶ – کارت سبز: گواهی نامه بین المللی بیمه مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی که عضو بر اساس نمونه مورد تایید دفتر صادر و بیمه‌گذار عرضه می‌نماید.
۷ – بیمه‌گذار: هر شخص دارای کارت سبز که مسئولیت وی برای جبران خسارت مالی و بدنی وارده به شخص ثالث تحت پوشش قرار گرفته است.
۸ – ذی‌نفع: هر شخصی که حق مطالبه غرامت در رابطه با هرگونه خسارت یا جراحت وارده به شخص ثالث ناشی از حادثه را دارد.
۹ – شخص ثالث: هر شخص زیان‌دیده‌ای که به علت حادثه وسیله نقلیه دچار خسارت بدنی و یا مالی شده و مطابق قانون بیمه اجباری شخصی ثالث کشور محل وقوع حادثه، ثالث تلقی شود.
۱۰ – وسیله نقلیه: هر نوع وسیله نقلیه موتوری موضوع کارت سبز که با قدرت موتور روی زمین (به جز ریل) حرکت کند و مشمول بیمه اجباری شخص ثالث کشوری باشد که در آنجا مورد استفاده قرار می‌گیرد، بعلاوه انواع یدک و تریلر مجاز متصل به وسایل نقلیه مزبور.
۱۱ – حادثه: هرگونه واقعه ناشی از وسیله نقلیه دارای کارت سبز و یا محمولات آن که باعث خسارت بدنی و یا مالی به اشخاص ثالث می‌شود و طبق قانون بیمه اجباری شخص ثالث کشور محل وقوع حادثه، تحت پوشش بیمه‌نامه باشد.
۱۲ – ادعای خسارت: هر ادعایی که ذی‌نفع یا قائم‌مقام قانونی وی به منظور جبران خسارت مالی و یا بدنی وارد به شخص ثالث مطرح کند و ناشی از حادثه باشد.
۱۳ – شورای دفاتر کارت سبز: نهاد مسئول اداره عملیات سیستم بین‌المللی کارت سبز است که بر اساس قوانین کشور بلژیک به صورت یک انجمن بین‌المللی غیرانتفاعی با اقامتگاه قانونی شهر بروکسل برای مدت نامحدود تأسیس شده و دفتر عضو آن است.
۱۴ – بیمه مرکزی: بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران

ماده ۲- ماهیت حقوقی، نحوه اداره و وظایف دفتر به شرح ذیل تعیین می‌گردد:
الف ) ماهیت حقوقی دفتر
۱ – دفتر مؤسسه غیرتجارتی غیرانتفاعی دارای شخصیت حقوقی مستقل است که بر اساس ماده (۵۸۴) قانون تجارت مصوب سال ۱۳۱۱، و به عنوان «مجری بیمه‌های اجباری شخص ثالث بین‌المللی» توسط شرکت‌های بیمه دارای مجوز صدور بیمه نامه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه، تأسیس و با اقامتگاه قانونی تهران در مرجع ثبت شرکت‌ها و مؤسسات غیرتجاری به ثبت می‌رسد و دارای تابعیت ایرانی است.
تبصره – پس از ثبت مؤسسه بر اساس شرایط مربوطه، اقدامات لازم از سوی بیمه مرکزی براساس مقررات شورای دفاتر کارت سبز برای معرفی و الحاق مؤسسه به عنوان دفتر ملی (داخلی) به سیستم بین المللی کارت سبز به عمل می‌آید.
۲ – کلیه مؤسسات بیمه ایرانی مجاز به انجام عملیات بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی در مقابل شخص ثالث ملزم به عضویت دفتر می‌باشند.
۳ – دفتر نمی‌تواند ماهیت حقوقی و یا تابعیت خود را تغییر دهد.

ب ) نحوه اداره دفتر
۱ – اداره دفتر تابع مقررات شورای دفاتر کارت سبز (COB)، این آیین نامه و اساسنامه دفتر خواهد بود.
تبصره – اساسنامه با هدایت بیمه مرکزی و توسط هیئت مؤسس تهیه و پس از تایید بیمه مرکزی، در رکن ذی صلاح مؤسسه که در اساسنامه پیش بینی شده است تصویب و در مرجع ثبت شرکت ها و مؤسسات غیرتجاری ثبت می‌شود. هرگونه تغییرات بعدی در اساسنامه و ثبت آن منوط به تایید بیمه مرکزی خواهد بود.
۲ – صلاحیت مدیران و بازرسان دفتر باید قبلاً به تایید بیمه مرکزی رسیده باشد. شرایط مدیران (مدیرعامل، هیئت‌مدیره و مدیران فنی) و بازرس یا بازرسان دفتر و نحوه تایید یا رد صلاحیت آن‌ها مطابق ضوابطی است که به تصویب بیمه مرکزی خواهد رسید.
۳ – رسیدگی و پرداخت خسارت حوادث ناشی از وسایل نقلیه در ایران بر اساس قانون بیمه اجباری شخص ثالث مصوب ۱۳۹۵ و اصلاحات بعدی آن و آیین‌نامه‌های مربوطه می‌باشد. دفتر مشمول قانون مذکور در این بند و مقررات مربوطه در حدود فعالیت خود خواهد بود.
۴ – دفتر توسط اعضای آن از طریق پرداخت حق عضویت و سهم مشارکت و تضامین مالی لازم و عنداللزوم تشکیل صندوق، مطابق ضوابطی که پس از تایید بیمه مرکزی به تصویب دفتر می‌رسد تأمین مالی می‌شود.
۵ – حدود مسئولیت مالی دفتر و اعضای آن در خصوص پرداخت خسارات موضوع کارت سبز که از سوی مؤسسات بیمه عضو دفاتر سایر کشورهای عضو شورای دفاتر کارت سبز صادر می‌شود، طبق مقررات مصوب شورای مذکور باید در اساسنامه تصریح گردد. همچنین حدود مسئولیت مالی اعضای دفتر در قبال سایر مطالبات اشخاص و دیون دفتر باید در اساسنامه مشخص شود.
۶ – هرگونه طرح دعوا یا دفاع از دعاوی مطروحه در اجرای وظایف و اختیارات دفتر همچنین اجرای آرای صادره علیه دفتر یا عضو، حسب مورد به عهده دفتر یا عضو مربوطه است و بیمه مرکزی هیچ‌گونه مسئولیتی در این خصوص ندارد.

ج ) وظایف دفتر موظف است؛
۱ – ضوابط مربوط به شرایط اعطای پروانه صدور کارت سبز و نحوه فعالیت اعضا و انتخاب کارگزاران خسارت را پس از تایید بیمه مرکزی تصویب، ابلاغ و بر عملکرد اعضا نظارت نماید.
۲ – مشخصه‌های کارت سبز را مطابق مقررات مربوط تنظیم و به اعضا ابلاغ کند و اعضا موظفند که کارت سبز را طبق آن صادر نمایند.
۳ – بازپرداخت خسارت‌هایی که طبق مقررات سیستم کارت سبز بر عهده اعضا می‌باشد را تضمین نماید.
۴ – به منظور بررسی و رفع مشکلات اجرایی حداقل سالی یک بار جلسه‌ای با اعضا برگزار کند.
۵ – بر اجرای آیین‌نامه‌ها و سایر مقررات مصوب شورای دفاتر کارت سبز نظارت داخلی نماید.
تبصره – دفتر می‌تواند بر شیوه های مورد عمل، امکانات اجرایی و کیفیت منابع انسانی و نرم افزاری عضو نظارت نماید.

۶ – تضمین دوگانه ذیل را ارائه نماید:
۱-۶ – به بیمه مرکزی به نمایندگی از دولت مبنی بر اینکه بیمه‌گر خارجی از قوانین قابل اجرا در آن کشور تبعیت می‌کند و در حدود آن به زیان‌دیدگان غرامت می پردازد.
۶-۲ – به دفتر کشور مقصد از تعهد بیمه‌گر عضو که مسئولیت در قبال شخص ثالث را در رابطه با استفاده از وسیله نقلیه درگیر در حادثه پوشش می‌دهد.
۷ – به محض اطلاع از وقوع حادثه در داخل کشور، مراتب را حسب مورد به دفتر یا عضو کشور ذی‌ربط و کارگزار خسارت مربوط اعلام و با آن‌ها همکاری لازم را به عمل آورد.
۸ – کلیه تعهدات اعضای خود را که ناشی از آیین‌نامه داخلی شورای دفاتر کارت سبز است، هم‌چنین در صورت انحلال، ورشکستگی، لغو مجوز یا انحلال تضمین کند.
۹ – امکانات سخت افزاری و نرم‌افزاری لازم را برای اداره امور دفتر و اجرای وظایف محوله فراهم نموده و اقدامات مقتضی برای امنیت داده را به انجام رساند.
تبصره- دفتر بایستی دستورالعمل امنیت و محرمانگی اطلاعات در موارد مقتضی را تهیه و پس از تایید بیمه مرکزی تصویب نماید.

ماده ۳- وظایف عضو به شرح ذیل تعیین می‌گردد:
۱ – آمار و اطلاعات و صورت های حق بیمه و خسارات پرداخت شده و معوق و تغییرات حاصله مربوط به عملیات کارت سبز خود را طبق چارچوب اعلامی بیمه مرکزی تنظیم و برای بیمه مرکزی و دفتر ارسال نماید.
۲ – برای وصول مطالب خود بابت انجام امور کارشناسی و تسویه خسارت طبق مقررات سیستم کارت سبز از سایر دفاتر کارت سبز و یا اعضای آن‌ها اقدام نماید.
۳ – طبق مقررات سیستم کارت سبز حق‌الزحمه سایر دفاتر کارت سبز، اعضای آن‌ها و یا کارگزاران خسارت را پرداخت کند.
۴ – حق عضویت سالانه، سهم مشارکت خود مشتمل بر هزینه‌های اجرای تضمین‌ها و تکالیفی که به موجب مقررات سیستم کارت سبز به عهده دفاتر قرار می‌گیرد را مطابق ضوابط موضوع بند «۴» قسمت «ب» ماده (۲) در موعد مقرر به دفتر پرداخت نماید.
۵ – ضمن ارائه تعهد، تضامین لازم را به منظور ضمانت اجرای تعهدات و تسویه خسارت‌های کارت سبز به ترتیب مقرر در ضوابط بند «۴» قسمت «ب» ماده (۲) نزد دفتر تودیع نماید.
۶ – در صورت دریافت اعلامیه و صورتحساب خسارت، مبالغ ارزی و ریالی خسارت و هزینه‌های رسیدگی مربوط را حسب اعلام دفتر یا عضو ذی‌ربط یا کارگزار خسارت مربوط بازپرداخت نماید.
تبصره – تأخیر در بازپرداخت خسارت طبق مقررات سیستم کارت سبز، مشمول جریمه مربوطه خواهد شد.

ماده ۴ – دفتر و هر یک از اعضا موظفند رونوشت کلیه مصوبات، مکاتبات و گزارشات در عملیات کارت سبز، دریافتی از شورای دفاتر کارت سبز و نیز سایر دفاتر و اعضای آن‌ها را برای یکدیگر ارسال نمایند.

ماده ۵- دفتر می‌تواند به عضوی که به وظایف، تکالیف و تعهدات خود عمل نمی‌نماید اخطار کتبی داده و در صورت ادامه وضعیت، پروانه صدور کارت سبز آن را پس از اخذ تاییدیه بیمه مرکزی تعلیق یا لغو نماید. در هر صورت عضو مکلف به ایفای تعهدات و اجرای تکالیف ناشی از صدور کارت سبز خود و تمام تعهدات دفتر در گذشته، حال و آینده خواهد بود.
تبصره – دستورالعمل موضوع این ماده توسط بیمه مرکزی تهیه و تصویب خواهد شد.

ماده ۶- ضوابط تعیین حق بیمه کارت سبز برای انواع وسایل نقلیه موتوری زمینی توسط دفتر تهیه و پس از تایید بیمه مرکزی تصویب می‌شود.
تبصره – عضو می تواند حق بیمه کارت سبز را با رعایت دستورالعمل صدور بیمه‌نامه‌های ارزی به ارز معتبر خارجی از بیمه‌گذاران دریافت نماید.

ماده ۷- عملیات بیمه کارت سبز حسب مورد تابع قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری مصوب ۱۳۵۰/۰۳/۳۰ و سایر قوانین و مقررات مربوط می‌باشد.

ماده ۸- سایر مقررات:
۱ – در صورت عدم وجود کارگزار خسارت، دفتر می‌تواند رسیدگی، تشخیص و تسویه خسارت زیان دیدگان ناشی از حوادث واقع شده در داخل کشور را به یکی از اعضا واگذار و یا خود رأساً به آن رسیدگی نماید.
۲ – در صورت وقوع حادثه در خارج از کشور، مسئولیت تسویه و بازپرداخت خساراتی که توسط دفتر محل وقوع حادثه و یا عضو و یا کارگزار خسارت ذی‌ربط به زیان‌دیدگان حادثه پرداخت می‌شود، به عهده عضو صادرکننده کارت سبز خواهد بود.
۳ – دفتر می‌تواند با کسب مجوز از بیمه مرکزی، اجرای بیمه‌های اجباری شخص ثالث بین‌المللی یا سایر بیمه‌های اتومبیل ناشی از قوانین و مقررات و معاهدات بین‌المللی دیگر که جمهوری اسلامی ایران به آن‌ها ملحق گردیده است یا در آینه ملحق می‌شود را بر اساس این آیین‌نامه و اصلاحات بعدی آن به عهده گیرد.
۴ – هرگونه اقدام دفتر در انعقاد معاهدات و قراردادهای دو یا چند جانبه با سایر دفاتر عضو شورای دفاتر کارت سبز و اشخاص حقوقی خارجی یا بین‌المللی با تایید بیمه مرکزی صورت می‌پذیرد.
۵ – تفسیر مقررات این آیین‌نامه، ضوابط و دستورالعمل‌های مربوطه و یا اجرای مقررات آن‌ها، همچنین تفسیر و اجرای اساسنامه و اتخاذ تصمیمات ارکان دفتر و اعضای آن با رعایت مقررات شورای دفاتر کارت سبز صورت می‌پذیرد.
۶ – در صورت بروز اختلاف اعضای دفتر با یکدیگر و یا اعضای دفتر با دفتر در مورد تفسیر یا اجرای مقررات این آیین‌نامه، ضوابط و دستورالعمل‌های آن یا اساسنامه دفتر و یا سایر مقررات مربوط، موضوع از طریق هیئت داوری سه نفره متشکل از دو داور به انتخاب طرفین و یک سرداور به انتخاب داوران منتخب طرفین حل و فصل خواهد شد. داوران بایستی دانش لازم در خصوص موضوع اختلاف را داشته باشند.
۷ – بیمه مرکزی می‌تواند عندالاقتضاء برای نظارت بر دفتر، ناظر مقیم تعیین نماید. موارد تعیین ناظر مقیم، شرایط، حدود مسئولیت و وظایف وی مطابق ضوابطی است که توسط بیمه مرکزی تصویب و ابلاغ می‌شود.

ماده ۹- مرجع تهیه یا تصویب ضوابط و دستورالعمل‌های موضوع این آیین نامه و سایر دستورالعمل‌های مربوط به شرح ذیل است:
۱ – ارکان ذی‌صلاح تهیه یا تصویب ضوابط و دستورالعمل‌هایی که به عهده دفتر است، در اساسنامه مربوطه تعیین می‌گردد.
۲ – سایر ضوابط و دستورالعمل‌های مورد نیاز برای اجرای این آیین‌نامه همچنین دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌های مورد نیاز برای اداره امور دفتر توسط ارکان ذی‌صلاح تعیین شده در اساسنامه تهیه و پس از تایید بیمه مرکزی تصویب می‌شود.
۳ – علاوه بر مواردی که این آیین‌نامه تهیه یا تصویب ضوابط و دستورالعملی را بر عهده بیمه مرکزی قرار داده است، سایر مقررات مورد نیاز برای نظارت بر اجرای این آیین‌نامه توسط بیمه مرکزی تهیه، تصویب و جهت اجرا ابلاغ خواهد شد.
تبصره ۱- تهیه و تصویب ضوابط و دستورالعمل‌های موضوع این آیین نامه یا اساسنامه مؤسسه می‌تواند به تشخیص بیمه مرکزی در قالبی واحد متضمن فصول مختلف یا ضوابط و دستورالعمل‌های مستقل باشد.
تبصره ۲- در مواردی که طبق مقررات این آیین نامه تایید بیمه مرکزی برای تصویب ضوابط یا دستورالعملی ضروری است هرگونه اصلاحات و تغییرات بعدی نیز باید پس از تایید بیمه مرکزی صورت گیرد.

ماده ۱۰- آنچه در این آیین نامه پیش‌بینی نشده است، مطابق مقررات شورای دفاتر کارت سبز، قانون بیمه اجباری خسارت وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه و سایر مقررات مربوطه خواهد بود.

ماده ۱۱- از تاریخ اعلام مراتب از سوی بیمه مرکزی به نهادهای بین‌المللی مربوطه مبنی بر انتقال مسئولیت‌ها به مؤسسه موضوع بند «۳» ماده (۱) این آیین‌نامه به عنوان دفتر ایرانی کارت سبز (National Bureau)، آیین‌نامه اجرایی ۳۹۱/۰۴/۲۷ شورای عالی بیمه (شماره ۷۳) ملغی‌الاثر می‌شود.