آشنایی با اصطلاحات بیمه و مفاهیم مربوط به آن

در این مطلب، قصد داریم به زبانی ساده شما را با مهم‌ترین اصطلاحات بیمه آشنا کنیم تا نه تنها درک بهتری از قراردادهای بیمه‌ای خود داشته باشید، بلکه بتوانید با اطلاعاتی کامل و دقیق، انتخابی هوشمندانه و آگاهانه انجام دهید.

اصطلاحات بیمه

در اینجا با زبانی ساده، شما را با اصطلاحات بیمه آشنا می‌کنیم.

1. فرانشیز: فرانشیز مبلغی از خسارت است که پرداخت آن بر عهده بیمه‌گزار است. این مبلغ به صورت درصد یا رقم ثابت تعیین می‌شود.
2. مدت اعتبار بیمه‌نامه: مدت‌زمانی است که بیمه‌نامه معتبر است و از تاریخ شروع تا پایان اعتبار را شامل می‌شود.
3. کد بیمه: کدی منحصربه‌فرد که برای شناسایی سوابق بیمه‌ای فرد یا سازمان به کار می‌رود.
4. سوابق بیمه: اطلاعاتی از بیمه‌های قبلی، مانند نوع بیمه و حق بیمه‌های پرداخت‌شده، که وضعیت بیمه‌ای فرد را مشخص می‌کند.
5. پرداخت بیمه: فرآیندی که طی آن بیمه‌گذار مبلغ حق بیمه را به شرکت بیمه پرداخت می‌کند.
6. پوشش بیمه‌ای: پوشش بیمه‌ای شامل خدمات و تعهداتی است که بیمه‌گر در قبال دریافت حق بیمه به بیمه‌گزار ارائه می‌دهد. این پوشش‌ها ممکن است شامل خطرات جانی، مالی یا مسئولیت‌های مدنی باشد.
7. پوشش‌های اضافی: بیمه‌گزار می‌تواند با پرداخت هزینه بیشتر، پوشش‌های اضافی دریافت کند. برای اضافه کردن این پوشش‌ها معمولاً باید از الحاقیه بیمه استفاده شود.
8. ریسک یا خطر در بیمه‌نامه: ریسک به هرگونه حادثه یا اتفاقی گفته می‌شود که احتمال وقوع آن وجود دارد و می‌تواند باعث خسارت شود. حوادثی مانند تصادف، آتش‌سوزی یا حوادث طبیعی نمونه‌هایی از ریسک‌های بیمه‌پذیر هستند.
9. سرمایه یا ارزش مورد بیمه: سرمایه مورد بیمه، سقف تعهدات بیمه‌گر در جبران خسارت است. این مبلغ در قرارداد بیمه مشخص شده و تعیین‌کننده حداکثر پوشش بیمه‌ای است.
10. فرم پیشنهاد بیمه: فرم پیشنهاد بیمه، سندی است که بیمه‌گزار با تکمیل آن، درخواست خود برای دریافت بیمه‌نامه را ارائه می‌دهد. این فرم شامل اطلاعات شخصی، نوع بیمه و شرایط مورد نظر بیمه‌گزار است.
11. اگریگیتور بیمه: اگریگیتور بیمه یک پلتفرم آنلاین است که امکان مقایسه، خرید و مدیریت بیمه‌نامه‌ها را به صورت دیجیتال فراهم می‌کند. این فناوری، فرآیند دریافت بیمه را سریع‌تر و آسان‌تر کرده است.
12. کش بک در بیمه: کش‌بک در بیمه به معنای بازگشت بخشی از مبلغ پرداختی به بیمه‌گزار است. این مبلغ می‌تواند برای خریدهای بعدی یا پس‌انداز استفاده شود.
13. اتفاق: حادثه‌ای که هیچ کنترلی روی وقوعش ندارید. مثل زمانی که در حال رانندگی هستید و ناگهان درختی بر اثر باد روی خودرو می‌افتد!
14. ادعای خسارت: وقتی حادثه‌ای رخ می‌دهد، شما در خواست جبران خسارت می‌کنید. این فرانید همان ادعای خسارت است.  
15. ارزش بازخرید: فرض کنید یک بیمه عمر دارید و تصمیم می‌گیرید دیگر آن را استفاده نکنید؛ در این حالت می‌توانید مقداری از سرمایه خود را به‌عنوان بازخرید دریافت کنید.
16. ارزش جایگزینی: اگر وسیله‌ای آسیب ببیند، هزینه خرید یک نمونه جدید از آن محاسبه می‌شود. مثلاً اگر لپ‌تاپ شما در آتش‌سوزی خراب شود، ارزش جایگزینی، قیمت خرید لپ‌تاپ جدید است.
17. ارزش کاهش: ماشین شما بعد از تصادف و حتی تعمیر، دیگر به قیمت قبل فروخته نمی‌شود. این کاهش ارزش، اصطلاحاً “ارزش کاهش” نامیده می‌شود.
18. ارزیاب خسارت: فردی که با چشمانی تیزبین و دفتری پر از اسناد به محل حادثه می‌آید تا میزان خسارت را دقیقاً ارزیابی کند.
19. ارزیابی خطر: بیمه‌گر قبل از صدور بیمه‌نامه بررسی می‌کند که آیا شما بیشتر اهل خطر هستید یا زندگی آرامی دارید!
20. از کار افتادگی دائم جزیی: وقتی بخشی از توانایی بدنی خود را برای همیشه از دست می‌دهید، مثلاً انگشت دستتان دیگر حرکت نمی‌کند.
21. از کار افتادگی دائم کلی: وقتی به‌طور کامل توانایی کار را از دست می‌دهید، مانند نابینایی هر دو چشم.
22. از کار افتادگی موقت: وقتی برای مدتی کوتاه نمی‌توانید کار کنید. مثلاً بعد از یک عمل جراحی سخت.
23. استثنائات: حوادثی که بیمه نمی‌پذیرد. مثلاً اگر خودتان عمداً به ماشین آسیب بزنید، بیمه تعهدی ندارد.
24. اسناد بیمه: مدارکی که مثل یک کلید، مسیر جبران خسارت را باز می‌کنند.
25. اصل جانشینی: بعد از پرداخت خسارت، بیمه‌گر حق دارد جای شما اقدام قانونی کند. مثل زمانی که بیمه از راننده‌ای که مقصر تصادف بوده، خسارت می‌گیرد.
26. اصل جبران غرامت: بیمه فقط تا حدی خسارت شما را جبران می‌کند که به شرایط قبل از حادثه برگردید، نه بیشتر.
27. اصل حد اعلای حسن نیت: بیمه‌گذار باید تمام اطلاعات را با صداقت کامل ارائه دهد. مثلاً اگر بیماری خاصی دارید، باید حتماً آن را اعلام کنید.
28. اصل علیت: بیمه فقط خساراتی را جبران می‌کند که علت آن در پوشش بیمه باشد. مثلاً اگر زلزله باعث آتش‌سوزی شود، بیمه آتش‌سوزی آن را پوشش نمی‌دهد.
29. اصل نفع بیمه‌ای: شما فقط چیزی را می‌توانید بیمه کنید که برایتان ارزش داشته باشد. مثلاً نمی‌توانید خانه همسایه را بیمه کنید!
30. الحاقیه: مثل افزودن یک پیوست به قرارداد. مثلاً اگر بیمه‌نامه خودرو دارید، می‌توانید الحاقیه‌ای برای پوشش سرقت اضافه کنید.
31. اموال مجاور: در پروژه‌های بزرگ، بیمه حتی اموالی که در نزدیکی پروژه هستند را هم در برابر خطرات پوشش می‌دهد.
32. امید به زندگی: یک شاخص که نشان می‌دهد شما با این سبک زندگی، چقدر احتمال دارد عمر کنید.
33. اندوخته تکمیلی: ذخیره‌ای که بیمه‌گر برای روز مبادا کنار می‌گذارد.
34. اندوخته خسارت‌های معوق: پولی که برای پرداخت خسارت‌هایی که هنوز بررسی نشده‌اند کنار گذاشته می‌شود.
35. اندوخته ذخائر: مثل قلکی برای روزهای سخت شرکت بیمه.
36. اندوخته ریاضی: ذخیره‌ای که بیمه‌گر برای تعهدات آینده‌اش نگه می‌دارد، مخصوصاً در بیمه‌های عمر.
37. اندوخته فنی: پشتوانه‌ای برای تأمین هزینه‌های بیمه‌نامه‌ها و خسارات.
38. آتش‌سوزی: وقتی شعله‌های کنترل‌نشده همه‌چیز را نابود می‌کنند، بیمه آتش‌سوزی به کمک شما می‌آید.
39. بازار بیمه اتکایی: شبکه‌ای جهانی از شرکت‌های بیمه که با هم خطرات بزرگ را تقسیم می‌کنند.
40. بازاریابی بیمه: هنر و علم جذب مشتری برای بیمه. از تخفیف‌ها گرفته تا تبلیغات جذاب.
41. بازرس خسارت: فردی که خسارت را با دقت بررسی می‌کند و مبلغ نهایی پرداخت را مشخص می‌کند.
42. برآورد خسارت: تخمین میزان خسارت توسط کارشناس بیمه.
43. برداشت ضایعات: هزینه پاکسازی محل حادثه، مثلاً جمع‌آوری آوار بعد از زلزله.
44. بردرو: جدولی که نشان می‌دهد کدام بیمه‌ها واگذار شده‌اند و وضعیتشان چیست.
45. بلایای آسمانی: حوادثی که از کنترل انسان خارج‌اند، مثل زلزله یا سیل، به‌طور خلاصه همان اتفاقات ناگهانی که فقط طبیعت می‌تواند رقم بزند!
46. پوشش بیمه‌ای: چتری که بیمه‌گر بر روی شما باز می‌کند تا در برابر خطرات مشخص، امنیت داشته باشید.
47. پوشش‌های اضافی: این پوشش‌ها خدمات بیشتری را با کمی هزینه اضافی ارائه می‌دهند.
48. تخفیف عدم خسارت: پاداش بیمه برای مراقبت شما از خود و دارایی‌تان؛ اگر خسارتی نگیرید، بیمه برای شما تخفیف قائل می‌شود.
49. تست سرد: وقتی تجهیزات را قبل از نصب، به‌صورت جداگانه و بدون فعالیت، آزمایش می‌کنند.
50. تست گرم: آزمایش واقعی تجهیزات پس از نصب و راه‌اندازی؛ مثل روشن کردن موتور بعد از سرویس.
51. تشدید خطر: هر عاملی که احتمال وقوع خطر را بالا می‌برد؛ مثلاً رانندگی در جاده‌های لغزنده.
52. تعدیل: در بیمه‌های طولانی‌مدت، این اصطلاح یعنی ارزش خسارت به نرخ روز پرداخت شود، نه قیمت‌های قدیمی.
53. تواتر خسارت: آمار و ارقامی که نشان می‌دهد چقدر احتمال دارد یک خطر خاص تکرار شود.
54. حادثه: اتفاق ناگهانی که هیچ‌کس انتظارش را نداشت و منجر به خسارت شد؛ مثل افتادن یک شاخه روی ماشین شما.
55. حد: سقف تعهد بیمه‌گر؛ یعنی بیشترین مبلغی که بیمه برای جبران خسارت پرداخت می‌کند.
56. حق بیمه: هزینه‌ای که شما برای خرید آرامش و امنیت از بیمه‌گر پرداخت می‌کنید.
57. حق بیمه سالیانه: پرداخت حق بیمه به‌صورت سالیانه، مثل قسط‌های یک بیمه‌نامه طولانی‌مدت.
58. حق بیمه مازاد: اگر شرایط شما پرریسک باشد، بیمه هزینه بیشتری از شما دریافت می‌کند.
59. حقایق مهم بازگو کردنی: اطلاعاتی که اگر بیمه‌گر بداند، نرخ یا شرایط بیمه‌نامه شما تغییر می‌کند.
60. خسارت بدنی: هر آسیبی که به بدن وارد شود، از شکستگی گرفته تا ازکارافتادگی موقت یا دائم.
61. خسارت کلی: وقتی تعمیر خودرو بعد از تصادف، منطقی یا امکان‌پذیر نیست.
62. خطر: اتفاقات پیش‌بینی‌نشده که ممکن است باعث خسارت شوند.
63. خطرات اخلاقی: رفتارهایی که احتمال وقوع خطر را افزایش می‌دهد؛ مثل بی‌احتیاطی در رانندگی.
64. خطر‌های بیمه‌ناپذیر: مواردی که بیمه نمی‌تواند پوشش دهد، مثل خسارات عمدی یا جرایم.
65. درآمد سرمایه‌گذاری: سودی که بیمه از سرمایه‌گذاری حق بیمه‌های دریافتی کسب می‌کند.
66. دلال رسمی بیمه: نماینده‌ای که بهترین گزینه‌های بیمه را برای شما پیدا می‌کند.
67. دوره آزمایش: مدتی که تجهیزات برای اطمینان از صحت عملکرد، قبل از تحویل، آزمایش می‌شوند.
68. ذی‌نفع: شخصی که در صورت بروز حادثه یا فوت، خسارت به او پرداخت می‌شود.
69. راهن: کسی که بیمه‌نامه را به‌عنوان ضمانت وام ارائه می‌دهد.
70. شخص ثالث: فردی غیر از بیمه‌گر و بیمه‌گذار که ممکن است در حادثه خسارت ببیند.
71. شرایط بیمه‌نامه: قوانینی که بیمه‌گر و بیمه‌گذار باید رعایت کنند.
72. شرایط خصوصی: اطلاعات شخصی و خاص بیمه‌گذار که در بیمه‌نامه درج می‌شود.
73. شرایط عمومی: متن قرارداد بیمه‌نامه که شامل تمام جزئیات حقوق و تعهدات طرفین است.
74. غرامت: مبلغی که بیمه‌گر بابت جبران خسارت به بیمه‌گذار یا زیان‌دیده پرداخت می‌کند.
75. فرم پیشنهاد بیمه: فرمی که بیمه‌گذار برای شروع فرآیند بیمه‌نامه پر می‌کند.
76. کارمزد: پاداشی که بیمه‌گر به نمایندگان و واسطه‌ها برای فروش بیمه پرداخت می‌کند.
77. کاستنی: بخشی از خسارت که شما باید خودتان پرداخت کنید و بیمه پوشش نمی‌دهد.
78. کاهش ارزش: افت قیمت خودرو پس از تصادف و تعمیر.
79. محاسبه نرخ بیمه: کارشناس حرفه‌ای که با کمک ریاضیات و احتمالات، نرخ بیمه را محاسبه می‌کند.
80. مدیریت ریسک: مدیریت ریسک یعنی شناخت و کنترل خطرات احتمالی. شما با ابزارهایی مثل بیمه، این ریسک‌ها را مهار می‌کنید. مثل یک کاپیتان هوشمند که کشتی‌اش را از میان امواج خطرناک هدایت می‌کند!
81. مرتهن، وام‌دهنده: مرتهن کسی است که به شما وام می‌دهد و در ازای آن، بیمه‌نامه را به‌عنوان ضمانت قبول می‌کند. این یعنی او به شما اعتماد می‌کند، اما همیشه دستش روی ضامن اطمینان است!
82. مستمری: بعد از سال‌ها کار، مستمری مثل یک هدیه‌ شیرین است که شما را در دوران بازنشستگی حمایت می‌کند. درست مثل یک دوست قدیمی که همیشه کنار شماست.
83. مسئولیت: مسئولیت یعنی اگر به کسی یا چیزی آسیبی وارد کنید، باید جبران کنید. اما بیمه این نگرانی را برای شما کمتر می‌کند. مثل یک چتر نجات در مواقع غیرمنتظره!
84. معاینات پزشکی: گاهی برای گرفتن بیمه‌نامه، باید سلامت شما تأیید شود. اما نگران نباشید، این کار فقط یک چک‌آپ ساده است تا خیال همه راحت باشد.
85. موضوع بیمه: موضوع بیمه همان چیزی است که شما برای محافظت از آن، بیمه‌نامه می‌گیرید. از خانه و ماشین گرفته تا سلامت و زندگی!
86. موعد پرداخت: این تاریخ، زمانی است که سرمایه بیمه شما آماده پرداخت می‌شود. 
87. نرخ: نرخ بیمه یعنی هزینه‌ای که برای داشتن آرامش و امنیت پرداخت می‌کنید. هر چه پوشش بیشتر، نرخ بیشتر!
88. نرخ تداوم: این نرخ نشان می‌دهد که چند درصد بیمه‌گذاران قراردادهای خود را با شرکت بیمه ادامه داده‌اند. مثل تعداد مشتریانی که دوباره به یک رستوران برمی‌گردند!
89. نرخ ترکیبی: این نرخ از ترکیب هزینه‌ها، خسارت‌ها و عدم پرداخت خسارت محاسبه می‌شود و نشان‌دهنده عملکرد مالی شرکت بیمه است.
90. نرخ خسارت: این نرخ بیان می‌کند چه مقدار از حق بیمه‌های دریافتی صرف خسارت شده است. پایین‌تر بودن این نرخ، یعنی مدیریت بهتری در کار است!
91. نماینده بیمه: نماینده بیمه همان کسی است که شما را با دنیای بیمه آشنا می‌کند و بهترین گزینه‌ها را به شما پیشنهاد می‌دهد.
92. هزینه استهلاک: اگر بعد از حادثه، وضع دارایی شما بهتر از قبل شود، بخشی از هزینه‌ها به‌عنوان استهلاک کسر می‌شود. این کار برای جلوگیری از سوءاستفاده طراحی شده است.

بیمه‌گر کیست؟

بیمه‌گر، شخصیت حقوقی است که خدمات بیمه‌ای ارائه می‌دهد. این شرکت‌ها با دریافت حق بیمه، تعهد می‌کنند که در صورت وقوع حادثه، خسارت وارد شده به بیمه‌گزار را طبق قرارداد جبران کنند.

وظایف بیمه‌گر

وظایف بیمه‌گر به شرح زیر است:

1. اعلام تمامی تعهدات بیمه‌گذار: بیمه‌گر باید تمامی تعهدات بیمه‌گذار را در صورت بروز حوادث در تمام مدت اعتبار بیمه‌نامه اعلام کند تا هیچگونه حق و حقوقی ضایع نشود.
2. حفظ اسرار بیمه‌گذار: بیمه‌گر موظف است در حفظ اسرار بیمه‌گذار کوشا باشد. اطلاعاتی که بیمه‌گذار به بیمه‌گر ارائه می‌دهد ممکن است جنبه محرمانه داشته باشد و بیمه‌گر نباید این اطلاعات را به شخص ثالثی افشا کند.

بیمه‌گزار کیست؟

بیمه‌گزار شخص حقیقی یا حقوقی است که با پرداخت حق بیمه، تحت پوشش بیمه قرار می‌گیرد. در بسیاری از موارد، بیمه‌گزار همان بیمه‌شده است، اما در برخی شرایط، این دو متفاوت‌اند.

وظایف بیمه‌گزار

وظایف بیمه‌گذار به شرح زیر است:

1. اعلام دقیق کیفیت حادثه
2. پرداخت به موقع حق بیمه
3. اعلام افزایش احتمال بروز حادثه و تغییر شرایط موضوع‌بیمه
4. اجتناب از وقوع حادثه عمدی یا توسعه خسارت
5. اعلام به موقع خسارت

بیمه‌شده به چه کسی گفته می‌شود؟

بیمه‌شده فرد یا شی است که قرارداد بیمه برای حفاظت از جان یا مال او منعقد می‌شود. بیمه‌شده می‌تواند اصلی یا تبعی باشد:

• بیمه‌شده اصلی: فردی که مستقیماً خدمات بیمه‌ای دریافت می‌کند.
• بیمه‌شده تبعی: اعضای خانواده که به واسطه بیمه‌شده اصلی تحت پوشش بیمه قرار می‌گیرند.

بیمه‌نامه چیست؟

بیمه‌نامه سندی است که تعهدات طرفین قرارداد بیمه، یعنی بیمه‌گر و بیمه‌گزار را مشخص می‌کند. این سند شامل شرایط عمومی، خصوصی و ویژه قرارداد است.

الحاقیه بیمه چیست؟

الحاقیه سندی است که تغییرات یا اضافات جدیدی را به بیمه‌نامه اصلی اضافه می‌کند. این تغییرات ممکن است شامل افزایش پوشش، تغییر شرایط پرداخت یا اضافه کردن موارد جدید به بیمه‌نامه باشد.

حق بیمه چیست؟

حق بیمه مبلغی است که شما به عنوان هزینه خدمات بیمه‌ای پرداخت می‌کنید. این هزینه بسته به نوع بیمه، میزان پوشش و شرایط فردی شما متفاوت است و منبع اصلی درآمد شرکت‌های بیمه‌ای به شمار می‌رود.

اصطلاحات حقوقی بیمه 

اصطلاحات حقوقی در بیمه، چارچوب‌های قانونی قراردادهای بیمه را مشخص می‌کنند. آشنایی با این مفاهیم، درک بهتر از حقوق و تعهدات شما در قراردادهای بیمه‌ای را فراهم می‌کند.

• نیت (قصد): قصد واقعی طرفین در انعقاد قرارداد بیمه.
• اهلیت: شرایط قانونی برای انعقاد قرارداد.
• خسارت: زیانی که بیمه‌گر در صورت وقوع حادثه موظف به جبران آن است.
• مقصر: فردی که موجب خسارت شده است.
• اصل جبران خسارت: تعهد بیمه‌گر به جبران زیان‌های وارده.
• استثنائات بیمه: مواردی که تحت پوشش بیمه قرار نمی‌گیرند.

اصول بیمه چیست؟

اصول بیمه‌ای مجموعه‌ای از قوانین و مفاهیمی هستند که مبنای تمامی قراردادهای بیمه قرار می‌گیرند. این اصول شامل موارد زیر است:

• اصل حسن نیت: صداقت در ارائه اطلاعات.
• حد غرامت: تعیین سقف تعهدات بیمه‌گر.
• اصل نفع بیمه‌ای: داشتن نفع قانونی از بیمه.
• اصل جانشینی: حق بیمه‌گر در دریافت خسارت از مقصر.
• اصل مشارکت: تقسیم خسارت بین بیمه‌گران.
• اصل داوری: روش حل اختلافات بیمه‌ای.
• اصل علت نزدیک: تمرکز بر علت اصلی خسارت.
• اصل اتکایی: انتقال بخشی از ریسک به بیمه‌گران دیگر.

چرا باید با اصطلاحات بیمه آشنا باشیم؟

درک دقیق این اصطلاحات، ما را از سوءبرداشت‌ها و مشکلات احتمالی دور کرده و قدرت انتخاب بهترین پوشش بیمه‌ای را به ما می‌دهد. بنابراین، شناخت این مفاهیم گامی ضروری برای حفظ آرامش خاطر و امنیت مالی در مواجهه با چالش‌های زندگی است.