برای بسیاری از افراد بازنشستگی به معنای رسیدن به امنیت و آرامش مالی بعد از سالها کار است؛ اما قوانین معمول بازنشستگی در ایران اغلب نیازمند ۲۰ تا ۳۰ سال سابقه بیمه هستند. همین موضوع باعث شده بسیاری از افراد، بهویژه کسانی که دیر وارد بازار کار شدهاند یا سابقه بیمهشان کامل نیست، به دنبال راهی باشند که زودتر به مستمری برسند. در سالهای اخیر قانونی در تامین اجتماعی تصویب شده که امکان بازنشستگی با سابقه کمتر را فراهم میکند. همچنین برخی شرکتهای بیمه نیز طرحهایی ارائه دادهاند که با پرداخت حق بیمه در مدت کوتاهتر، امکان دریافت مستمری در آینده را فراهم میکنند. در این مقاله بهطور کامل بررسی میکنیم که شرایط بازنشستگی ده ساله در بیمه تامین اجتماعی چیست، حقوق آن چگونه محاسبه میشود و چه تفاوتی با طرحهای خصوصی مانند طرح بازنشستگی ۱۰ ساله بیمه کارآفرین دارد.
بازنشستگی ده ساله در بیمه تامین اجتماعی چیست؟
بازنشستگی ده ساله در تامین اجتماعی به قانونی اشاره دارد که به افراد اجازه میدهد در صورت داشتن حداقل ۱۰ سال سابقه پرداخت حق بیمه و رسیدن به سن مشخص، درخواست بازنشستگی بدهند. این قانون با هدف حمایت از افرادی تصویب شد که به دلایل مختلف نتوانستهاند سابقه بیمه طولانی داشته باشند.
در گذشته برای بازنشستگی معمولی، افراد باید حداقل ۲۰ یا ۳۰ سال سابقه بیمه داشتند. اما در مصوبهای که در ۲۱ شهریور ۱۴۰۱ تصویب شد، شرایطی فراهم شد که افراد با سابقه کمتر نیز بتوانند مستمری دریافت کنند. البته نکته مهم این است که میزان مستمری در این حالت کمتر از بازنشستگی با سابقه کامل خواهد بود؛ زیرا حقوق بازنشستگی مستقیما به مدت پرداخت حق بیمه و میانگین دستمزد فرد وابسته است.
بیشتر بخوانید: همه چیز درباره بیمه تامین اجتماعی!
شرایط بازنشستگی ده ساله و کمتر در تامین اجتماعی
برای استفاده از این امکان، بیمهشده باید شرایط مشخصی را داشته باشد. این شرایط شامل سن، سابقه بیمه و وضعیت پرداخت حق بیمه است.
شرایط عمومی بازنشستگی ده ساله
در حالت کلی، برای بازنشستگی با سابقه کم باید موارد زیر وجود داشته باشد:
- داشتن حداقل ۱۰ سال سابقه پرداخت حق بیمه
- رسیدن به سن تعیینشده برای بازنشستگی
- ثبت درخواست بازنشستگی در سازمان تامین اجتماعی
- عدم اشتغال در زمان دریافت مستمری (در برخی شرایط)
اگر فرد کمتر از ۱۰ سال سابقه بیمه داشته باشد، در بعضی موارد میتواند کسری سابقه را با پرداخت حق بیمه تکمیل کند. به این فرایند اصطلاحا خرید سابقه یا پرداخت مابهالتفاوت گفته میشود. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره تفاوت سابقه بیمه با سابقه کار به مقاله دیگر ما مراجعه کنید.
شرایط بازنشستگی ده ساله برای آقایان
برای مردان، شرط اصلی استفاده از این قانون رسیدن به سن ۶۰ سالگی است. اگر فرد در این سن حداقل ۱۰ سال سابقه بیمه داشته باشد، میتواند درخواست بازنشستگی بدهد. در برخی شرایط خاص ممکن است مقررات متفاوتی وجود داشته باشد، مانند:
- اشتغال در مشاغل سخت و زیانآور
- داشتن سوابق ایثارگری یا جانبازی
- احتساب سابقه خدمت سربازی در صورت پرداخت حق بیمه آن
در مشاغل سخت و زیانآور، معمولا قوانین بازنشستگی زودتر اعمال میشود و افراد میتوانند با سابقه کمتر یا سن پایینتر بازنشسته شوند.
شرایط بازنشستگی ده ساله برای خانمها
شرایط و سن بازنشستگی زنان تامین اجتماعی تا حدی متفاوت است و در برخی موارد انعطاف بیشتری دارد.
به طور کلی چند حالت رایج وجود دارد:
- ۵۵ سال سن و حداقل ۱۰ سال سابقه بیمه
- ۴۵ سال سن و ۳۰ سال سابقه بیمه
- ۴۲ سال سن در مشاغل سخت و زیانآور با سابقه لازم
به همین دلیل بسیاری از زنان شاغل میتوانند بسته به شرایط کاری و سابقه بیمه خود، گزینههای مختلفی برای بازنشستگی داشته باشند. در مجموع، قانون بازنشستگی با ١٠ سال سابقه بیشتر برای کسانی کاربرد دارد که در سنین بالاتر به حداقل سابقه بیمه رسیدهاند.
نحوه درخواست بازنشستگی با ۱۰ سال سابقه؛ چگونه زودتر بازنشسته شویم؟
اگر هنوز با ساختار بیمههای اجباری آشنا نیستید، بهتر است ابتدا بدانید بیمه کارگری چیست و چه تفاوتی با سایر انواع بیمه تامین اجتماعی دارد. برای ثبت درخواست بازنشستگی انواع بیمههای تامین اجتماعی دو روش اصلی وجود دارد:
- مراجعه حضوری به شعب تامین اجتماعی
- ثبت درخواست از طریق سامانه خدمات غیرحضوری
امروزه بیشتر خدمات از طریق سامانه خدمات الکترونیک تامین اجتماعی ارائه میشود. مراحل کلی ثبت درخواست آنلاین به این شکل است:
- ورود به سامانه
- ثبتنام یا ورود به حساب کاربری
- انتخاب گزینه بازنشستگی
- تکمیل اطلاعات و ارسال درخواست
- بررسی پرونده توسط شعبه تامین اجتماعی
پس از بررسی مدارک و احراز شرایط، حکم بازنشستگی صادر میشود و مستمری ماهانه برای فرد برقرار خواهد شد.
مستمری در بازنشستگی ده ساله؛ فرمول محاسبه میزان حقوق
میزان مستمری بازنشستگی در تامین اجتماعی بر اساس میانگین دستمزد بیمهشده و تعداد سالهای سابقه بیمه محاسبه میشود. فرمول کلی محاسبه مستمری به شکل زیر است:
مستمری ماهانه = میانگین دستمزد × نسبت سنوات بیمه
به همین دلیل طبیعی است که فردی با ۱۰ سال سابقه مستمری کمتری نسبت به فردی با ۳۰ سال سابقه دریافت کند.
همچنین در برخی موارد حداقلهایی برای حقوق بازنشستگان در نظر گرفته میشود که تحت تاثیر ماده ۱۱۱ قانون تامین اجتماعی است. با این حال در بازنشستگیهای با سابقه کم، مستمری معمولا به صورت متناسب با سنوات بیمه پرداخت میشود. برای مثال اگر فردی حداقل دستمزد بیمه را پرداخت کرده و فقط ۱۰ سال سابقه داشته باشد، مستمری او تقریبا معادل بخشی از حداقل حقوق مصوب خواهد بود.
اهمیت سوابق بیمه در بازنشستگی ده ساله؛ چگونه استعلام بگیریم؟
یکی از مهمترین عوامل در تعیین حقوق بازنشستگی، سوابق بیمه ثبتشده در سیستم تامین اجتماعی است. اگر سوابق فرد ناقص باشد، ممکن است در زمان بازنشستگی با مشکل مواجه شود. به همین دلیل توصیه میشود افراد بهطور مرتب سوابق بیمه خود را بررسی کنند. روشهای استعلام سوابق بیمه شامل موارد زیر است:
- کد دستوری #۴* از طریق تلفن همراه
- سامانه مشاهده سوابق در سایت
- سامانه خدمات الکترونیک تامین اجتماعی
در این سامانهها میتوان تعداد روزهای بیمه، کارفرمایان ثبتشده و سابقه کلی بیمه را مشاهده کرد. بسیاری از افراد برای تکمیل سوابق بیمه خود به دنبال گزینههای مقرونبهصرفه هستند. به همین دلیل آشنایی با ارزانترین بیمه تامین اجتماعی میتواند در برنامهریزی برای آینده کمککننده باشد.
بازنشستگی پیش از موعد؛ تفاوتها و شباهتها با بازنشستگی ده ساله
بازنشستگی پیش از موعد یکی دیگر از روشهایی است که افراد میتوانند زودتر از سن معمول بازنشسته شوند. اما این روش با بازنشستگی ده ساله تفاوتهایی دارد. در بازنشستگی پیش از موعد معمولا شرط اصلی داشتن سابقه بیمه طولانیتر است. به عنوان مثال ممکن است فرد با ۲۵ یا ۳۰ سال سابقه، اما سن کمتر از حد معمول، بازنشسته شود. در حالی که در بازنشستگی ده ساله، تمرکز اصلی بر حداقل سابقه بیمه و رسیدن به سن مشخص است. بنابراین این دو قانون هدف مشابهی دارند اما شرایط استفاده از آنها متفاوت است.
طرح بازنشستگی ۱۰ ساله خصوصی در بیمه کارآفرین؛ آشنایی با شرایط و مزایا
علاوه بر تامین اجتماعی، برخی شرکتهای بیمه نیز طرحهایی برای ایجاد درآمد بازنشستگی ارائه میکنند. یکی از این طرحها طرح بازنشستگی ۱۰ ساله بیمه کارآفرین است. این طرح در قالب بیمههای عمر و سرمایهگذاری ارائه میشود و هدف آن ایجاد یک سرمایه یا مستمری در آینده برای بیمهگزار است.
در این طرح فرد برای مدت مشخص، مثلا ۱۰ سال، حق بیمه پرداخت میکند. این مبالغ در طول زمان سرمایهگذاری شده و در پایان دوره به شکل سرمایه یا مستمری پرداخت میشوند. برخلاف تامین اجتماعی، در این نوع بیمهها محدودیت سنی سختگیرانهای وجود ندارد و افراد میتوانند حتی در سنین پایین نیز برای آینده خود برنامهریزی کنند.
از مهمترین مزایای این طرح میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- امکان پرداخت حق بیمه در دوره ۱۰ ساله
- دریافت مستمری مادامالعمر پس از پایان دوره
- سود تضمینی سالانه و مشارکت در سود سرمایهگذاری
- افزایش سالانه مستمری برای حفظ قدرت خرید
- امکان برداشت سرمایه در شرایط خاص
- معافیت مالیاتی برای سرمایه بیمه عمر
- پوششهای اضافی مانند فوت یا ازکارافتادگی
همچنین در صورت فوت بیمهگزار، سرمایه بیمه به ذینفعان پرداخت میشود.
طرح بازنشستگی ده ساله کارآفرین برای چه کسانی مناسب است؟
این طرح برای افرادی مناسب است که:
- شغل آزاد دارند؛
- بیمه تامین اجتماعی ندارند؛
- میخواهند علاوه بر بیمه اصلی، یک منبع درآمد دوم در دوران بازنشستگی داشته باشند.
انعطاف در پرداخت حق بیمه و امکان افزایش سرمایه باعث میشود افراد بتوانند متناسب با توان مالی خود در این طرح مشارکت کنند.
سخن پایانی: آیا با ده سال سابقه بیمه بازنشسته شوید؟
پاسخ به این سوال به شرایط فرد بستگی دارد. اگر سن بازنشستگی را دارید اما سابقه بیمه شما کم است، این قانون میتواند راهی برای دریافت حداقل مستمری باشد. با این حال باید توجه داشته باشید که میزان حقوق بازنشستگی در این حالت محدودتر خواهد بود و ممکن است برای تامین کامل هزینههای زندگی کافی نباشد.
به همین دلیل بسیاری از افراد در کنار بیمه تامین اجتماعی، از بیمههای تکمیلی یا طرحهای سرمایهگذاری بازنشستگی نیز استفاده میکنند تا در آینده امنیت مالی بیشتری داشته باشند. در نهایت، بهترین تصمیم را زمانی میتوانید بگیرید که سوابق بیمه، سن، درآمد فعلی و برنامه مالی آینده خود را به دقت بررسی کرده و سپس مناسبترین مسیر را برای دوران بازنشستگی انتخاب کنید.
اگر قصد دارید برای آینده مالی خود برنامهریزی دقیقی داشته باشید، میتوانید انواع پوششها را مقایسه کرده و با خیال راحت اقدام به خرید بیمه از بیمه بازار کنید.