عیدی پایان سال یکی از مهمترین مزایای مزدی کارگران و کارکنان مشمول قانون کار است که هر سال بر اساس پایه حقوق وزارت کار همان سال محاسبه میشود. مبلغ عیدی ۱۴۰۵ نیز با توجه به حداقل مزد مصوب شورای عالی کار تعیین شده و شامل حداقل و حداکثر مشخصی است که کارفرمایان ملزم به رعایت آن هستند.
مبلغ عیدی کارگران ۱۴۰۵ چقدر است؟
با توجه به حداقل حقوق مصوب سال ۱۴۰۵، مبلغ عیدی کارگران به صورت زیر تعیین شده است:
حداقل عیدی سال ۱۴۰۵ معادل دو برابر حداقل مزد ماهانه همان سال است و حداکثر عیدی نیز برابر سه برابر حداقل مزد تعیین شده است. این ارقام بهصورت دقیق بر اساس مصوبه شورای عالی کار محاسبه شده و برای تمامی کارگران مشمول قانون کار لازمالاجراست.
به این ترتیب، عیدی ۱۴۰۵ به صورت زیر تعیین شده است:
- حداقل مبلغ عیدی ۱۴۰۵ برای کارگران با یک سال کارکرد کامل معادل ۲۰۷,۸۱۹,۳۶۰ ریال
- حداکثر مبلغ عیدی ۱۴۰۵ برای کارگران با یک سال کارکرد کامل معادل ۳۱۱,۷۲۹,۰۴۰ ریال
این اعداد به این معناست که هیچ کارگری نباید کمتر از حدود ۲۰.۸ میلیون تومان و هیچ کارفرمایی نباید بیشتر از حدود ۳۱.۱ میلیون تومان برای یک سال کار کامل پرداخت کند؛ مگر اینکه توافق فراتر از قانون صورت گرفته باشد که در این صورت مشمول قوانین بیمه و مالیات میشود.
جدول عیدی کارگران ۱۴۰۵
برای درک بهتر چارچوب پرداخت عیدی، جدول زیر خلاصهای از وضعیت عیدی سال ۱۴۰۵ را نشان میدهد:
عنوان | نحوه محاسبه | مبلغ دقیق (ریال) | مبلغ تقریبی (تومان) |
حداقل عیدی ۱۴۰۵ | ۶۰ روز × مزد روزانه | ۲۰۷,۸۱۹,۳۶۰ | ۲۰,۷۸۱,۹۳۶ |
حداکثر عیدی ۱۴۰۵ | ۹۰ روز × مزد روزانه | ۳۱۱,۷۲۹,۰۴۰ | ۳۱,۱۷۲,۹۰۴ |
عیدی ۶ ماه کارکرد | نصف حداقل عیدی | ۱۰۳,۹۰۹,۶۸۰ | ۱۰,۳۹۰,۹۶۸ |
عیدی ۹ ماه کارکرد | ۹/۱۲ حداقل عیدی | ۱۵۵,۸۶۴,۵۲۰ | ۱۵,۵۸۶,۴۵۲ |
زمان واریز عیدی و سنوات ۱۴۰۵
طبق رویه معمول و مقررات قانون کار، کارفرمایان مکلفاند عیدی کارگران را تا پایان سال و پیش از آغاز سال جدید پرداخت کنند. در عمل، اکثر شرکتها و واحدهای اقتصادی، عیدی را در نیمه دوم اسفندماه واریز میکنند. البته بعضی کارفرمایان پرداخت عیدی را همزمان با تسویه حق سنوات انجام میدهند.
پرداخت سنوات ممکن است در پایان قرارداد، هنگام قطع همکاری یا بهصورت سالانه انجام شود. لازم به ذکر است که سنوات با عیدی تفاوت ماهوی دارد و هر دو باید جداگانه محاسبه و پرداخت شوند.
نحوه محاسبه عیدی ۱۴۰۵ کارگران به چه صورت است؟
مبنای پرداخت عیدی کارگران، ماده واحده قانون تعیین عیدی و پاداش سالانه کارگران شاغل در کارگاههای مشمول قانون کار است. بر اساس این قانون، میزان عیدی هر کارگر معادل دو برابر آخرین مزد ماهانه اوست، مشروط بر اینکه این مبلغ از سه برابر حداقل مزد مصوب همان سال تجاوز نکند.
این یعنی عیدی کارگران دارای دو سقف مشخص است؛ کف قانونی که معادل دو ماه حداقل مزد سالانه برآورد میشود و سقف قانونی که برابر سه ماه حداقل مزد همان سال قابل محاسبه است.
در این میان، آنچه اهمیت دارد، تفکیک مزد پایه از مزایای جانبی است. محاسبه عیدی صرفا بر اساس مزد ثابت یا همان مزد مبنا انجام میشود و آیتمهایی مانند حق مسکن، بن کارگری، حق اولاد یا اضافهکاری در تعیین سقف قانونی عیدی لحاظ نمیشوند.
برای سال ۱۴۰۵، حداقل مزد مصوب شورای عالی کار مبنای محاسبه قرار گرفته است و بر اساس آن، حداقل عیدی معادل دو برابر حداقل مزد ماهانه و حداکثر عیدی معادل سه برابر حداقل مزد همان سال تعیین شده است.
مبلغ عیدی بازنشستگان تامین اجتماعی
بازنشستگان مشمول بیمه تامین اجتماعی شرایط متفاوتی نسبت به کارگران شاغل دارند. عیدی این گروه نه بر اساس حداقل مزد وزارت کار، بلکه با تصویب هیات دولت تعیین میشود. مبلغ عیدی بازنشستگان در سال ۱۴۰۵ به صورت زیر است:
- مبلغ پایه عیدی بازنشستگان تامین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ برابر با ۴,۵۰۰,۰۰۰ تومان اعلام شده است.
- اگر بازنشسته متاهل باشد، مبلغ عیدی همسر نیز اضافه میشود که این رقم برابر ۱,۵۰۰,۰۰۰ تومان برای همسر تعیین شده است.
- همچنین به ازای هر فرزند تحت تکفل، مبلغ ۵۰۰,۰۰۰ تومان به این رقم افزوده خواهد شد.
عیدی کارگران با سابقه کمتر از یک سال
کارگرانی که کمتر از یک سال در یک کارگاه فعالیت داشتهاند، همچنان مشمول دریافت عیدی هستند، اما مبلغ آن به نسبت مدت اشتغال محاسبه میشود. مبنای محاسبه به این صورت است که عیدی کامل سالانه تقسیم بر دوازده و سپس در تعداد ماههای کارکرد ضرب میشود.
به عنوان مثال، اگر فردی شش ماه سابقه کار داشته باشد، معادل نصف عیدی کامل سال را دریافت خواهد کرد. این قاعده شامل قراردادهای موقت، آزمایشی یا پروژهای نیز میشود، مشروط بر اینکه رابطه کارگری و کارفرمایی تحت شمول قانون کار برقرار بوده باشد.
عیدی بازنشستگان و کارمندان دولت
کارمندان دولت و بازنشستگان کشوری تابع قانون مدیریت خدمات کشوری هستند و عیدی آنها هر سال توسط هیات وزیران تعیین میشود. مبلغ عیدی این گروه بهصورت رقم ثابت اعلام شده است و در بهمن یا اسفندماه پرداخت میشود.
برخلاف کارگران، عیدی کارمندان دولت تابع فرمول دو و سه برابر حداقل مزد نیست و به صورت یک عدد واحد برای همه مشمولان تعیین میشود.
طبق مصوبه هیلت دولت، مبلغ ثابت عیدی برای همه کارمندان و بازنشستگان در سال ۱۴۰۵ برابر با ۱۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان تعیین شده است و این مبلغ بدون توجه به وضعیت خانوادگی برای همه یکسان پرداخت خواهد شد.
عیدی ۱۴۰۵ سربازان
متاسفانه برخلاف شنیدهها و شایعات، هیچ رقم و ردیف بودجهای خاصی برای عیدی سربازان درنظر گرفته نشده است و این دسته از افراد مشمول دریافت عیدی نخواهند بود.
عیدی ۱۴۰۵ بیمه بیکاری
افرادی که مقرری بیکاری دریافت میکنند، تحت پوشش بیمه تامین اجتماعی هستند، اما عیدی جداگانهای برای آنها در نظر گرفته نمیشود. علت این امر آن است که مقرری بیمه بیکاری جایگزین دستمزد محسوب میشود و رابطه کارگری و کارفرمایی در زمان دریافت مقرری وجود ندارد. بنابراین سازمان تامین اجتماعی پرداخت عیدی مستقلی برای این گروه در نظر نمیگیرد.
نکات مهم در زمینه محاسبه و پرداخت عیدی ۱۴۰۵
- عیدی صرفا به کارگران مشمول قانون کار تعلق میگیرد و کارمندان مشمول قوانین استخدامی دیگر تابع مقررات جداگانه هستند.
- مبنای محاسبه عیدی، فقط مزد پایه یا همان پایه حقوق وزارت کار است و مزایایی مانند حق مسکن، بن کارگری، اضافهکاری، حق اولاد و پاداشهای موردی در تعیین سقف قانونی عیدی لحاظ نمیشوند.
- حداقل عیدی معادل دو برابر حداقل مزد سال ۱۴۰۵ و حداکثر آن معادل سه برابر همان مزد است؛ پرداخت مبلغی کمتر از حداقل قانونی تخلف محسوب میشود.
- کارگرانی که کمتر از یک سال سابقه کار در کارگاه دارند، عیدی را به نسبت مدت کارکرد دریافت میکنند و کارفرما نمیتواند به بهانه قرارداد موقت از پرداخت آن خودداری کند.
- عیدی مشمول مالیات بر درآمد است، اما تا سقف معافیت مالیاتی سالانه تعیینشده در قانون بودجه، از مالیات معاف خواهد بود و فقط مازاد آن مشمول کسر مالیات میشود.
- پرداخت عیدی باید حداکثر تا پایان اسفندماه ۱۴۰۵ انجام شود و تاخیر در پرداخت میتواند از سوی کارگر قابل پیگیری در مراجع حل اختلاف اداره کار باشد.
- کارگران تحت پوشش بیمه تامین اجتماعی که رابطه کارگری و کارفرمایی فعال دارند، مشمول دریافت عیدی هستند؛ اما افرادی که صرفاً از طریق خرید بیمه اختیاری یا استفاده از طرحهایی مانند ارزان ترین بیمه تامین اجتماعی سابقه بیمهای دارند، به دلیل نداشتن کارفرما، عیدی دریافت نمیکنند.
- کارفرما موظف است در صورت قطع همکاری در طول سال عیدی متناسب با مدت کارکرد همان سال را در زمان تسویه حساب پرداخت کند.
- هرگونه توافق کتبی یا شفاهی برای حذف یا کاهش عیدی کمتر از حداقل قانونی، از نظر حقوقی معتبر نیست و در صورت شکایت کارگر، ملاک رسیدگی، نص صریح قانون خواهد بود.