مفهوم:
ریسکهای نوظهور، به خطرات و عدمقطعیتهایی گفته میشود که در اثر تحول فناوری، تغییرات اجتماعی، دگرگونیهای اقتصادی، تحولات مقرراتی، یا تشدید مخاطرات زیستمحیطی و ژئوپلیتیکی پدید میآیند و الگوی آنها برای صنایع، جدید، در حال تغییر یا بهسختی قابلپیشبینی است.
در بیمه، تحت پوشش قرار دادن این ریسکها دشوار است و با شرایط خاص صورت میگیرد زیرا این ریسکها معمولاً یا سابقه آماری کافی ندارند، یا شدت و فراوانی خسارتشان بهسرعت تغییر میکند، یا اثرشان بر چند رشته بیمه، همزمان ظاهر میشود. به همین دلیل، بیمهگران ناچارند آنها را نه فقط بهعنوان یک خطر جدید، بلکه بهعنوان یک چالش برای قیمتگذاری، اتکایی، ذخایر، طراحی محصول و حتی مدلهای کسبوکار خود ببینند.
ویژگیها:
- ناپایداری اطلاعاتی: دادههای تاریخی برای برآورد دقیق فراوانی و شدت خسارت کافی نیست یا رفتار آینده با گذشته تفاوت زیادی دارد.
- چندبعدی بودن: این ریسکها همزمان میتوانند مالی، حقوقی، عملیاتی، اعتباری و حتی فنی باشند.
- همبستگی بالا: یک رویداد واحد ممکن است خسارت را در چند رشته بهطور همزمان فعال کند.
- ظهور تدریجی یا ناگهانی: بعضی مثل تغییر اقلیم آهسته و بعضی مثل اختلال سایبری، ناگهانی ظاهر میشوند.
- ابهام در مرز بیمهپذیری: مشخص نیست چه بخشی از خسارت را میتوان بیمه کرد و چه بخشی باید با کنترل عملیاتی یا حقوقی مدیریت شود.
- تغییرپذیری سریع: الگوی ریسک در زمان کوتاه میتواند از نظر ماهیت، شدت یا دامنه دگرگون شود.
نمونههای رایج:
- ریسک سایبری: میتواند هم توقف عملیات ایجاد کند، هم افشای اطلاعات، هم مسئولیت در برابر اشخاص ثالث و هم خسارت اعتباری.
- ریسک داده: زمانی مطرح میشود که خطا، نقص، تحریف یا نشت داده بر تصمیمگیری، عملیات یا تعهدات اثر بگذارد.
- ریسک مدل: وقتی مدلهای آماری، اکچوئری یا الگوریتمی در برآورد، قیمتگذاری یا مدیریت خسارت خطا کنند.
- ریسک هوش مصنوعی: شامل خطاهای تصمیمگیری، سوگیری الگوریتمی، مسئولیت ناشی از خروجی نادرست و وابستگی به سیستمهای خودکار.
- ریسک تغییر اقلیم: با افزایش فراوانی بلایای طبیعی، شدت خسارتها و تغییر الگوی ریسک در اموال، کشاورزی و مسئولیت همراه است.
- ریسک پاندمی: میتواند همزمان اثر درمانی، عمر، مسئولیت، وقفه کسبوکار و بازار سرمایهای ایجاد کند. مانند بیماری کرونا
- ریسک زنجیره تأمین جهانی: بهدلیل وابستگی متقابل تولید، حملونقل و تجارت، اختلال در یک نقطه میتواند در نقاط دیگر نیز خسارت ایجاد کند.
پیامدها:
این ریسکها، قیمتگذاری محصولات بیمهای و تعیین حق بیمه یا نرخ بیمه را برای بیمهگر دشوار میکنند، چون داده تاریخی کافی وجود ندارد یا رفتار خسارتها دگرگون شده است. همچنین، نیاز به افزایش ذخایر فنی ایجاد میکنند، زیرا برآورد خسارت آینده با عدمقطعیت بیشتری همراه است. از سوی دیگر، ممکن است خسارتها در چند رشته همزمان ظاهر شوند و همافزایی زیان ایجاد کنند؛ یعنی یک رخداد واحد، هم خسارت مالی بدهد، هم مسئولیت، هم وقفه فعالیت و هم زیان اعتباری.
در نتیجه، بیمهگر ممکن است با افزایش نیاز به سرمایه، نوسان شدیدتر نسبت خسارت، ضرورت بازنگری در شروط بیمهنامه و حتی لزوم خروج از برخی بازارها مواجه شود. اگر این ریسکها مدیریت نشوند، میتوانند توانگری مالی، اعتبار بازار و پایداری عملیاتی شرکت بیمه را تهدید کنند.
راهکارهای مدیریت ریسک:
- پایش روندها و سناریوها: به بیمهگر کمک میکند قبل از وقوع خسارتهای بزرگ، مسیر تحول ریسک را ببیند و واکنش زودهنگام داشته باشد.
- بهروزرسانی مدلها: مدلهای قدیمی ممکن است برای ریسکهای جدید کارایی نداشته باشند و باید با واقعیتهای تازه تطبیق داده شوند.
- جمعآوری داده جدید: بدون داده کافی، قیمتگذاری، ذخیرهگیری و تصمیمگیری فنی قابل اتکا نیست.
- طراحی پوششهای محدود یا لایهای: چون بهجای پذیرش نامحدود، ریسک را در چارچوبهای قابلکنترل قرار میدهد.
- استفاده از اتکایی مناسب: چون بخشی از بار خسارت را به بازارهای تخصصی منتقل میکند و از تمرکز ریسک میکاهد.
- بازنگری در شرایط عمومی و استثنائات: چون اجازه میدهد بیمهگر میان نوآوری در ارائه پوشش جدید و پایداری مالی تعادل برقرار کند.
- الزام به اقدامات پیشگیرانه: چون در بسیاری از ریسکهای نوظهور، کاهش خسارت فقط با بیمهگری ممکن نیست و باید خود خطر هم مدیریت شود.
جایگاه در صنعت بیمه:
ریسکهای نوظهور در صنعت بیمه فقط یک موضوع فنی نیستند؛ بلکه بر طراحی محصول، استراتژی رشد، سرمایهگذاری، اتکایی، ذخایر و حتی روابط مقرراتی اثر میگذارند. هر شرکت بیمهای که این ریسکها را بهموقع شناسایی نکند، ممکن است در مواجهه با خسارتهای جدید غافلگیر شود یا محصولی ارائه کند که با واقعیت ریسک سازگار نیست. به همین دلیل، مدیریت ریسکهای نوظهور بخشی از بلوغ فنی و مدیریتی یک بیمهگر محسوب میشود.