چشم یکی از حیاتیترین اعضای بدن انسان است و از بین رفتن یا آسیب دیدن آن میتواند تاثیرات جدی بر زندگی فرد بگذارد. به همین دلیل قانون مجازات اسلامی برای آسیبهای مربوط به بینایی، مقررات مشخصی در نظر گرفته و میزان دیه چشم انسان را بر اساس نوع آسیب تعیین کرده است. در قوانین دیات، شدت آسیب به چشم، میزان بینایی باقیمانده و حتی شرایط قبلی چشم در تعیین مبلغ نقش دارد. در برخی موارد مانند نابینایی کامل، دیه چشم کامل معادل دیه کامل انسان در نظر گرفته میشود، در حالی که در مواردی مانند کاهش بینایی، مبلغ به صورت درصدی محاسبه میشود.
نگاهی اجمالی به دیه انواع آسیبهای چشمی؛ جدول دیه چشم ۱۴۰۵
میزان دیه هر سال توسط قوه قضاییه اعلام میشود و تمام محاسبات دیات اعضای بدن بر اساس همان رقم انجام میگیرد. در جدول دیه چشم ۱۴۰۵، مهمترین موارد به این شکل محاسبه میشوند:
| وضعیت چشم | حکم قانونی دقیق | میزان دیه در سال ۱۴۰۵ |
| نابینایی کامل دو چشم | معادل دیه کامل | ۲ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان |
| نابینایی یک چشم | نصف دیه کامل | ۱ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان |
| از بین بردن چشم نابینا | یکششم دیه کامل | ۳۵۰ میلیون تومان |
| از بین بردن پلک بالا | یکششم دیه کامل | ۳۵۰ میلیون تومان |
| از بین بردن پلک پایین | یکچهارم دیه کامل | ۵۲۵ میلیون تومان |
| از بین بردن هر چهار پلک | دیه کامل | ۲ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان |
این مبالغ با توجه به میزان دیه کامل انسان همان سال به صورت دقیق محاسبه میشوند. پس جدول دیه چشم ۱۴۰۴را میتوانید به همین صورت و فقط با در نظر گرفتن دیه سال ۱۴۰۴ یعنی ۱ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان محاسبه کنید.
انواع دیه چشم در قانون؛ دیه آسیبهای چشمی چگونه محاسبه میشود؟
آسیبهای واردشده به چشم در قانون، بسته به نوع آسیب، میزان از بین رفتن بینایی و شرایط فرد، احکام و مقادیر متفاوتی دارند. در ادامه مهمترین انواع دیه مربوط به این عضو مهم و نحوه محاسبه هرکدام را بررسی میکنیم.
۱. دیه از بین بردن چشم بینا
طبق ماده ۵۸۷ قانون مجازات اسلامی، از بین بردن هر دو چشم بینا موجب پرداخت دیه کامل است و اگر فقط یکی از چشمها از بین برود، نصف دیه کامل تعلق میگیرد. در این ماده تفاوتی میان قدرت بینایی چشمها وجود ندارد و حتی اگر یک چشم ضعیفتر باشد، باز هم دیه آن مانند عضو سالم محاسبه میشود.
۲. دیه چشم فرد با یک چشم بینا
گاهی فرد فقط یک چشم سالم دارد و چشم دیگر او به صورت مادرزادی یا بر اثر بیماری نابینا است. در چنین شرایطی اگر چشم سالم او از بین برود، قانونگذار دیه کامل را برای این آسیب در نظر گرفته است؛ زیرا این عضو تنها ابزار بینایی فرد محسوب میشود. اما اگر نابینایی چشم اول در اثر یک حادثه قبلی ایجاد شده باشد، از بین رفتن چشم دوم نصف دیه کامل خواهد داشت. در چنین پروندههایی بررسی دقیق سوابق پزشکی برای تعیین دیه چشم آسیب دیده اهمیت زیادی دارد. در برخی حوادث، ممکن است همراه با آسیب چشم، صدماتی مانند شکستگی یا جراحت به دست وارد شود که در این صورت دیه دست نیز بهطور جداگانه محاسبه خواهد شد.
۳. میزان دیه چشم نابینا قبل از حادثه
در پروندههایی که به دیه چشم کور شده مربوط میشوند، این موضوع اهمیت دارد که آیا چشم پیش از حادثه بینایی داشته یا خیر. اگر چشم فرد پیش از حادثه نابینا بوده باشد، از بین بردن آن دیه کمتری نسبت به چشم بینا دارد. مطابق ماده ۵۸۹ قانون مجازات اسلامی، درآوردن یا نابود کردن چشم نابینا یکششم دیه کامل محسوب میشود. تشخیص نابینایی چشم نیز باید توسط پزشکی قانونی انجام شود. در برخی پروندهها، همراه با نابینایی ممکن است شکستگیها یا آسیبهای شدید در اندامهای دیگر نیز رخ دهد که میتواند بر مجموع دیه، از جمله دیه دست و دیه پا، تاثیر بگذارد.
۴. دیه آسیبهای مربوط به پلک چشم
پلکها نقش مهمی در محافظت از چشم دارند و آسیب دیدن آنها میتواند عملکرد طبیعی چشم را مختل کند. بر اساس ماده ۵۹۰ قانون مجازات اسلامی، از بین بردن هر چهار پلک موجب دیه کامل است. همچنین برای هر پلک بالا یکششم دیه کامل و برای هر پلک پایین یکچهارم دیه کامل تعیین شده است. چنین آسیبهایی معمولا در حوادثی که به ناحیه صورت وارد میشود رخ میدهد و ممکن است همزمان با صدماتی مانند دیه شکستگی بینی بررسی شوند.
۵. دیه کاهش بینایی چشم
در برخی موارد آسیب واردشده به چشم باعث نابینایی کامل نمیشود، بلکه فقط بخشی از قدرت بینایی کاهش پیدا میکند. در این شرایط ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی مقرر میکند که میزان دیه به نسبت درصد کاهش بینایی تعیین شود. برای مثال اگر پزشکی قانونی کاهش ۳۰ درصدی بینایی را تشخیص دهد، همان مقدار از دیه کامل به عنوان دیه تعیین خواهد شد.
۶. دیه کبودی چشم
در مواردی که ناحیه اطراف چشم دچار کبودی میشود، ارزیابی میزان آسیب و تعیین دیه چشم کبود بر اساس شدت اثرگذاری بر ظاهر فرد و کارکرد بینایی انجام میگیرد. کبودی چشم معمولا در اثر ضربه، برخورد یا حوادثی مانند تصادف رخ میدهد و به دلیل حساسیت بافتهای اطراف چشم، قانونگذار برای آن مقادیر مشخصی از دیه در نظر گرفته است. مطابق مقررات قانون مجازات اسلامی، دیه کبودی پوست صورت و بهویژه پلکها دارای دیه معینی است و بسته به میزان سیاهشدگی، کبودشدگی یا سرخی پوست، درصدی از دیه کامل محاسبه میشود. برای مثال، کبودی پلک یا پوست صورت معادل سههزارم دیه کامل است.
با این حال، اگر کبودی همراه با آسیب جدیتر به بینایی یا ساختار چشم باشد، ارزیابی دیه کبودی و کوفتگی از حالت ثابت خارج شده و بر مبنای شدت صدمه، ازجمله کاهش بینایی، اختلال عملکرد یا نیاز به درمان تخصصی، افزایش مییابد. در صورت از دست رفتن بینایی یک چشم، دیه آن نصف دیه کامل است و اگر هر دو بینایی خود را از دست بدهند، دیه کامل انسان محاسبه میشود. همچنین در آسیبهایی که موجب کاهش نسبی بینایی یا ایجاد لکه دائمی میشوند، ممکن است «ارش» تعیین گردد که مبلغ آن به تشخیص کارشناسان پزشکی قانونی و شرایط دقیق آسیب بستگی دارد.
مسئولیت دیه چشم در تصادف با چه کسی است؟
یکی از شایعترین موارد آسیب به چشم، تصادفات رانندگی است. در چنین حوادثی ممکن است فرد دچار نابینایی، کاهش بینایی یا آسیب به پلکها شود که در این صورت میزان دیه چشم در تصادف توسط پزشکی قانونی و دادگاه تعیین میشود. در اغلب موارد پرداخت دیه از طریق بیمه شخص ثالث انجام میگیرد. اگر راننده مقصر بیمه معتبر داشته باشد، شرکت بیمه موظف است دیه تعیینشده برای آسیبهای چشمی را تا سقف تعهدات بیمه پرداخت کند.
سخن پایانی: چگونه دیه چشم را دریافت کنیم؟
برای دریافت دیه، فرد آسیبدیده باید ابتدا شکایت خود را در مراجع قضایی ثبت کند. پس از تشکیل پرونده، مصدوم به پزشکی قانونی معرفی میشود تا میزان آسیب و درصد کاهش بینایی مشخص شود. پس از اعلام نظر پزشکی قانونی، دادگاه میزان دیه را تعیین میکند و فرد مقصر یا شرکت بیمه موظف به پرداخت آن خواهد بود. آگاهی از قوانین مربوط به دیه چشم انسان میتواند به افراد کمک کند تا در صورت بروز حادثه، حقوق قانونی خود را به شکل صحیح پیگیری کنند.
